İLKE Vakfı’nın “Bir Gösterge Bir Yorum” serisi kapsamında araştırmacı Enes Koru tarafından hazırlanan analiz, Türkiye’de avukatlık mesleğinin son çeyrek yüzyılda geçirdiği değişimi ortaya koydu. Türkiye Barolar Birliği kayıtları ve Avrupa Adalet Etkinliği Komisyonu (CEPEJ) verilerinin ele alındığı çalışmada, avukat sayısındaki hızlı artışa ve iller arasındaki dağılım farklarına dikkat çekildi.
Artış 2018’den sonra hızlandı
Analizde yer verilen verilere göre, 2000 yılında 41 bin 427 olan barolara kayıtlı avukat sayısı, 2025 sonunda 206 bin 678’e yükseldi. Böylece avukat sayısı 25 yılda yaklaşık beş katına, son on yılda ise iki katından fazlasına çıktı.
2000–2010 döneminde yıllık artış yaklaşık 3 bin kişi düzeyindeyken, 2018 sonrasında büyüme hızlandı. 2020, 2021 ve 2022 yıllarının her birinde avukat sayısında yaklaşık 15 bin 600 kişilik artış yaşandı. Mesleki kıdemi beş yıldan az olan avukatların payı 2022’de yüzde 46’ya ulaşırken, 2025 sonunda yaklaşık yüzde 36’ya geriledi.
Kadın avukatların payı yüzde 50’ye yaklaştı
Meslekteki büyümenin önemli bölümünü kadın avukatlar oluşturdu. 2000 yılında avukatların yaklaşık yüzde 30’u kadınken, bu oran 2025’te yüzde 48,4’e yükseldi. Aynı dönemde kadın avukat sayısı 8,4 kat, erkek avukat sayısı ise 3,6 kat arttı.
Analize göre, 2025 yılında İstanbul, Ankara ve İzmir’in de aralarında bulunduğu 12 baroda kadın avukatlar çoğunluğu oluşturdu.
Nüfusa göre avukat sayısında Avrupa ortalaması aşıldı
Türkiye’de 2007 yılında 100 bin kişiye 86 avukat düşerken, 2025’te bu sayı 240’a çıktı.
CEPEJ’in 2022 verilerine göre Türkiye, 100 bin kişi başına 204,7 avukatla 179,9 olan Avrupa ortalamasının üzerine çıktı. Türkiye bu göstergede Almanya’yı geride bırakırken; İtalya, İspanya ve Yunanistan’ın altında kaldı. Analizde, hâkim ve savcı sayısında ise Türkiye’nin nüfusa oranla Avrupa ortalamasının gerisinde bulunduğu belirtildi.
Avukatların yarısından fazlası üç büyük ilde
Çalışmada, avukatların ülke genelinde dengeli dağılmadığına dikkat çekildi. Türkiye nüfusunun yüzde 30,4’ünün yaşadığı İstanbul, Ankara ve İzmir, avukatların yüzde 55,7’sini barındırıyor.
100 bin kişi başına avukat sayısında Ankara 495 ile ilk sırada yer alırken, İstanbul 453, İzmir ise 317 ile onu izliyor. Buna karşılık 22 ilde bu sayı 100’ün altında kalıyor. En düşük oranlar Muş’ta 53, Ağrı’da 57 ve Ardahan’da 61 olarak kaydediliyor.
Hukuk eğitimindeki genişleme mesleğe yansıdı
Analizde, avukat sayısındaki artışın arka planında hukuk fakültelerindeki büyümenin bulunduğu ifade edildi. Hukuk fakültesi sayısı 2016–2023 döneminde 61’den 88’e yükselirken, fakülteler her yıl 13 bin ile 18 bin arasında mezun verdi.
Mesleğe girişte ise yeni düzenlemeler uygulanmaya başladı. İlk kez Eylül 2024’te gerçekleştirilen Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ile avukatlık stajına başlayabilmek için 70 puan barajı getirildi. 2025 yılında da birçok hukuk fakültesinin kontenjanı azaltıldı.
Çalışmada, avukat sayısındaki artışın hukuki hizmetlere erişimi genişletirken meslek içindeki rekabeti de artırdığı değerlendirmesine yer verildi. Sınav ve kontenjan düzenlemelerinin etkilerinin önümüzdeki yıllarda daha belirgin hale geleceği belirtildi.
