Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür
Ve bir orman gibi kardeşçesine…
Bu hasret bizim
Evet, vatanına hasret… “Zor zanaat “ dediği vatansız geçen ömr-ü hayatı.3 haziran, gözlerini kaparken “Elveda Dünya, Merhaba Kâinat” dizeleriyle de hatırlatırcasına vedâsında vatan hasreti çeken şair… Malumunuz “Mavi Gözlü Dev” lâkabıyla da hepinizin yakinen bildiği Nazım Hikmet Ran (Borzecks)
1902 Selânik doğumlu olan Nazım ,antiemperyalist, yurtsever, hürriyetperver bir sanatçıdır. Sizlerin de bildiğiniz gibi şiirleri Yunanistan`dan Şili`ye, ABD`den Japonya`ya ,Rusya`dan Afrika`ya kadar dört bir yana dağılmış ve sevilmiştir. Fazıl Say`ın da dediği gibi “Dünya`ya Türk şiirini anlatan Türk şairi”ydi Nazım. Geçtiğimiz hafta Nazım`ın haftasıydı. Vefâtının 58.yılıydı. Hayatı çeşitli davalar, otuz altı yıla yakın mahkumiyet kararları ve bir fiil on iki yıla yakın mahkumiyeti…Hürriyet tutkunu ,vatan sevdalısı…
Henüz on bir yaşında Balkan Harbi yıllarında kaleme aldığı Feryad – ı Vatan, onun vatana sevdalı olduğunun bir haykırışıydı. Ne diyordu ,vatan(daş)sız mavi gözlü vatan âşığı:
Dörtnala gelip uzak Asya`dan
Akdeniz`e bir kısrak başı gibi uzanan
Bu memleket bizim.
Bu memleket bizim elbette. Bu vatan bizim. Amma velâkin kendisi vatansız bir şairdi. Yazdığı “Bursa Kalesi” adlı şiirinden dolayı 1951`de Türk vatandaşlığından çıkarılmıştı. Vatansız kalan bir insanın en güçlü duygusu özlemdir, hasrettir ve de hürriyettir. Aklıma Namık Kemal`in Hürriyet Kasidesi gelir gibi oluyor. “Ne efsunkâr imişsin ey didar –ı hürriyet/ Esir –i âşkın olduk, gerçi kurtulduk esaretten” Nazım da hürriyetin esiri ve âşığı olarak bu dava yolunda ölümünü “Tamamlanmamış bir şarkının hüznünü yaşayacağım.” dizeleriyle “Karıma Mektup” şiirinde dile getirmiş, hürriyet âşığı Che Guavere ve Fdel Castro`ya da güç ve ilham kaynağı olmuş, farklı kıta ve ülkelerde de ismi anılmış , şiirleri sevilerek okunmuştur. Şiirleri Cem Karaca , Zülfü Livaneli gibi değerli sanatçılar tarafından da bestelenmiş, yorumlanmıştır. Kendisi uluslararası ödüle de lâyık görülen Nazım, 2002 yılı UNESCO tarafından “Nazım Hikmet Yılı” ilân edilmiştir.
Evet bugün alırken Nazım`ı kaleme, günlerden Pazar. Ve Bugün Pazar şiirini hepimiz hatırlar gibiyiz.
Bugün Pazar
Bugün beni ilk defa güneşe çıkardılar,
Ve ben ömrümde ilk defa gökyüzünün bu kadar benden uzak,
Bu kadar mavi,
Bu kadar geniş olduğuna şaşarak
Kımıldamadan durdum.
Sonra saygıyla toprağa oturdum.
Dayadım sırtımı duvara,
Bir anda düşmek dalgalara,
Bu anda ne kavga ne hürriyet ne karım
Toprak ,Güneş ve ben
Bahtiyarım.
….Dizeleriyle vatan toprağına ve özgürlüğe hasret Mavi gözlü devin 2009 Bakanlar Kurulu kararıyla 58 yıl sonra yeniden Türk vatandaşı olmasına,
Biz de Bahtiyarız.