Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın CHP’den AK Parti’ye geçen Serik Belediye Başkanı Kadir Kumbul’a parti rozetini takmasının ardından Kumbul ve beraberindeki meclis üyeleri Halil Demir, Ahmet Anıl, Mehmet Küçükkurt, Ata Ünal ve İbrahim Akın için AK Parti Antalya İl Başkanlığı’nda rozet takma töreni düzenlendi.

Açılış konuşmasını yapan AK Parti Antalya İl Başkanı Ali Çetin, belediye başkanları ve meclis üyelerine kapılarının açık olduğunu belirterek, "Belediye başkanlarımızla, meclis üyelerimizle kapımız, Cumhurbaşkanımızın da ifade ettiği gibi sonuna kadar açık. Biz hizmet aşkıyla, hizmet sevdasıyla Antalya’mıza vekillerimizle, MKYK üyemizle, bakanımızın nezaretinde teşkilatımızla, ilçe başkanlarımızla uyumlu bir şekilde çalışan, amacı ve gayesi sadece hizmet olan bir partiyiz.

Liderimizin izinde, Cumhurbaşkanımız ve Genel Başkanımızın yolunda Antalya için, 19 ilçemiz için gece gündüz çalışmaya devam ediyoruz. Bu kararlılıkla çalışmalarımızı sürdürüyoruz" diye konuştu.

"Kadir başkan olmasaydı o seçim alınamazdı"
AK Parti Antalya Milletvekili Kemal Çelik ise, Serik Belediye Başkanı Kadir Kumbul’un uzun yıllar belediyede görev yaptığını belirterek, "AK Parti’de hizmet bilgisi var, tecrübe var. Kadir başkan da bizim 12 yıl bürokratımız olarak çalıştı. 12 yıl belediye başkan yardımcılığı yaptı. Serik’te uzun yıllar sonra seçimi özellikle aldı. Kadir başkan olmasaydı o seçim alınamazdı. Bunu açıkça ifade ediyorum" dedi.

"AK Parti’ye gelmek istedi"
Kumbul’un AK Parti’ye katılım sürecine değinen Çelik, "Kadir başkan bir dönem Serik’te ilçe başkanının bir videosunu izlemiş. O süreçte bazı konular gündeme geldi. Sonrasında AK Parti’ye gelmek istedi. Sürekli gelmek istediğini ve bu yönde arzusunu ifade etti. Bizim de bazı önemli konularımız vardı.

Ben de başkanımızı davet ettim, il başkanımızla da konuştum. ‘Biz başkanla çalışacağız’ dedim. O dönem bazı kararlar aldık. Kendisine doğrudan ‘AK Parti’ye gel’ demedik ama bizim gördüğümüz kadarıyla iki yıl dayanabildi. Sonrasında milletin ve değerlerinin partisine katılma kararı aldı" diye konuştu.

"Kadir başkanın neden AK Parti’ye geçtiğini merak edenleri iyi anlıyorum"
Önceki dönem Dışişleri Bakanı ve AK Parti Antalya Milletvekili Mevlüt Çavuşoğlu ise, "Kadir başkan evet istedi ama biz de istiyorduk. Bir partide belediye başkanıyken, özellikle de Serik gibi hassas bir bölgede, devletin de çok destek olduğu bir yerde sevdiğiniz bir insanın aranıza katılmasını istersiniz.

Ancak verdiğiniz desteklerin karşılığında ‘bize geçsin’ gibi bir anlam çıkmaması ve bunun yanlış yorumlanmaması için biz zamanı bekledik. Kadir başkanımızın neden AK Parti’ye geçtiğini merak edenleri de çok iyi anlıyorum. Çünkü haksız saldırılara uğradı. Saldıran kişilerin ve partisinin anlayışı şu: Bizdeyken çok iyi, bizde yokken çok kötü. Böyle bir yaklaşım doğru değil" ifadelerini kullandı.

"Siyasette herkesin diline biraz hakim olması lazım"
Kadir Kumbul ile geçmişte birlikte çalıştıklarını anlatan Çavuşoğlu, "Biz 9 yıl yakın çalıştık. Başhekim olarak Serik Devlet Hastanemizin yönetimini kendisine teslim ettik. Hem iyi bir hekim hem de iyi bir insan. Hizmette liyakat önemli, iyi insan olmak önemli. Bu görevi de çok başarılı bir şekilde yürüttü. Serik halkı da kendisini çok sevdi.

Bize karşı seçimi kazandı. Biz ne Serik halkını suçladık ne de Kadir Bey’i suçladık. Sonuçta daha önce iyi dediğiniz bir insan, farklı gerekçelerle ya da kendi gerekçeleriyle medeni bir şekilde ayrılıyorsa veya hizmet yolunda daha iyi hizmet edeceğine inandığı yere gidiyorsa ‘Üzüldüm’ diyebilirsiniz, ‘Doğru bulmadım’ diyebilirsiniz. Ama bu kadar ağır eleştirilerde ve hakaretlerde bulunmak bana göre doğru değil. O nedenle siyasette herkesin diline biraz hakim olması lazım" dedi.

"Hiçbir AK Partili belediye başkanını zorda bırakacak talepte bulunmaz"
AK Parti teşkilatlarının belediye başkanlarından hizmet dışında talepte bulunmayacağını dile getiren Çavuşoğlu, "Hiçbir AK Partili arkadaşımız; ne bizler, ne ilçe yönetimimiz, ne belediye meclis üyelerimiz ne de teşkilatlarımız bir belediye başkanımızdan onu zorda bırakacak bir talepte bulunmaz. Ancak halktan gelen talepler iletilir, birlikte çözüm nasıl bulunur buna kafa yorulur ve birlik beraberlik içinde hizmet edilir" diye konuştu.

"Antalya yerel yönetim alanında hak ettiği hizmeti alamadı"
Antalya’nın yerel yönetim hizmetleri konusunda hak ettiği noktada olmadığını savunan Çavuşoğlu, şöyle konuştu:
"Sayın Cumhurbaşkanımızın Antalya’ya, Serik’e, merkez ilçelere ve tüm ilçelere bakışı ortada. Antalyalıların beklentileri de ortada. Maalesef şu anda Antalya, yerel yönetim alanında hak ettiği hizmeti alamadı.

Tasarruf dönemine rağmen biz Antalya’ya çok güzel hizmetler getiriyoruz. Yerel yönetimin, özellikle de Büyükşehir Belediyesi’nin yapması gereken hizmetleri kimi zaman Ulaştırma Bakanlığı, kimi zaman Turizm Bakanlığı, kimi zaman Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yani devletin kurumları yapmak zorunda kalıyor.

Çünkü Antalya ihmale gelmez. Biz ilçe olarak, turizm bölgesi olan sahil bandına, Belek bölgesine, Kadriye’ye, Boğazkent’e hizmetlerimizi yapacağız. Ancak Büyükşehir Belediyesi’nin de yapması gereken hizmetler var. Bu mesajı da buradan göndermek isterim. Bu söylediklerimiz siyaset değil, Antalya’ya hizmet çağrısıdır."

"Sivrisinek Büyükşehir Belediyesi’nin sorumluluğunda"
Çavuşoğlu, turizm sezonu öncesi sivrisinek ve arıtma konularına dikkat çekerek, "Daha havalar tam ısınmadan turistlerin en çok şikayet ettiği konulardan biri sivrisinek. Mart ayında ilaçlamanın başlaması gerekiyor. Son 5 yıldır Antalya’ya gelen turistlerin en çok şikayet ettiği konulardan biri sivrisinek.

Bu kimin sorumluluğunda? Büyükşehir Belediyesi’nin sorumluluğunda. Bir diğer konu da arıtma meselesi. Belek bölgesinin ve Kemer bölgesinin arıtmalarını Büyükşehir Belediyesi yapamadığı için Turizm Bakanlığımız yaptı. Bu konuda fedakarlık yapıldı. Bundan rahatsız olmak mümkün değil. Biz neyden para kazanacağız? Suyumuz temiz olacak, daha fazla turist gelecek, daha fazla yatırım olacak. Ancak maalesef şu anda arıtmalar yetersiz" ifadelerini kullandı.

"Operasyon yapılıyor, paramız yok denilemez"
Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne yönelik operasyonlara da değinen Çavuşoğlu, hizmetlerin aksatılmaması gerektiğini belirterek, "Büyükşehir Belediyesi şu anda devam eden yolsuzluk operasyonlarını bahane etmemeli. Yolsuzluk operasyonları niye yapılıyor? Hizmete gitmesi gereken paraları birileri cebine indirmişse bunun için operasyon yapılıyor.

Milletin verdiği vergilerin, su parasının, diğer kaynakların ve devletin Ankara’dan gönderdiği paraların hizmete gitmesi için bu süreçler yürütülüyor. Şimdi 'Operasyon yapılıyor, paramız yok’ denilemez. Çünkü devlet ödeme yapmaya devam ediyor. Milletimiz de Büyükşehir Belediyesi’ne vermesi gereken Emlak Vergisi dahil, su parası dahil diğer katkıları ödemeye devam ediyor. Bunlar bahane olmamalı" diye konuştu.

"Antalya’nın bekleyecek sabrı yok"
COP31 Zirvesi kapsamında Büyükşehir Belediyesi’nin yapması gereken yol ve diğer hizmetlere destek vermeye hazır olduklarını dile getiren Çavuşoğlu, şöyle devam etti:
"Biz özellikle COP31 Zirvesi için Büyükşehir Belediyesi’nin yapması gereken yol ve diğer hizmetler konusunda gerekli desteği vereceğimizi, Murat Kurum Bakanımız geldiği zaman söyledi.

Projeler üretilsin, biz destek verelim dedik. Bunu yaptığımız toplantılarda Büyükşehir Belediye Başkanvekili’ne de açık şekilde söyledik. Buradan bir kez daha söylüyoruz; Antalya’nın bekleyecek sabrı yok. Antalya’nın imajını bozmaya hakkınız yok.

Bunu söylediğimiz zaman ‘Yurt dışında kötü reklam yapıyorsunuz’ diye biz suçlanıyoruz. Antalya’nın kötü reklamı bizim bu uyarılarımız değil. Turist geldiği zaman sivrisinekten, hijyen sorunlarından, denizde gördüğü kirlilikten şikayet ediyorsa, bunu zaten anlatıyor ve konuşuyor."

"Yapamıyorlarsa Turizm Bakanlığı’na başvursunlar"
Konuşmasını Büyükşehir Belediyesi’ne çağrıda bulunarak tamamlayan Çavuşoğlu, "O yüzden burada hiç siyaset yapmadan Büyükşehir Belediyesi’ne çağrımız şudur: Bir an önce arıtmalardaki eksiklikler giderilsin, yapılması gereken yeni yatırımlar yapılsın. Eğer hiç yapamıyorlarsa da yazıyla Turizm Bakanlığı’na başvursunlar, ‘Biz yapamıyoruz, siz yapın’ desinler.

Çünkü daha önce Turizm Bakanlığı iki arıtma yaptığı için yerel yönetimler tarafından hedef alındı. Oysa bunlar 40-50 yılda geri dönüşü olan yatırımlar. Sonuçta Antalya’nın ve turizmin geleceği için bu yatırımların yapılması gerekiyor" dedi.

Samimi sohbetlerin gerçekleştiği ziyarette esnaflara hayırlı ve bol kazanç dileklerinde bulundu. Büfe esnafından berbere, bakkaldan kıraathane işletmesine kadar birçok iş yerini ziyaret etti. Esnafın talep ve önerilerini dinleyerek, tek tek not aldı.

Kepez Belediyesi Meclis Üyesi Ahmet Şahin, Yeni Emek Mahallesi Muhtarı Mehmet Önal ve Yeni Emek Romanlar Derneği Başkanı Eyüp Dalkıran eşliğinde mahallede bulunan bir kıraathaneye de oturan Başkan Kocagöz, vatandaşlarla birlikte çay içerek, sohbet etti.

Kocagöz’den birlik ve destek vurgusu
Ziyaret sırasında esnafın toplumdaki yerine ve önemine dikkat çeken Başkan Kocagöz, esnafın sadece ticaret yapan kişiler olmadığını, aynı zamanda mahalle kültürünün yaşatılmasında, dayanışmanın güçlenmesinde ve şehir ekonomisinin ayakta kalmasında büyük rol üstlendiğini ifade etti. Esnafın her zaman vatandaşla iç içe olduğunu vurgulayarak, "Esnafımız bizim baş tacımızdır.

Onlar şehrimizin hem ekonomik hem de sosyal anlamda bel kemiğini oluşturuyor. Şehrimizin ekonomik ve sosyal hayatına büyük katkı sağlayan esnafımızın her zaman yanındayız. Onların sorunlarına çözüm üretmek ise bizim en büyük görevimizdir" dedi.

Etkinliğe; Aksu Belediyesi Başkan Yardımcısı Veli Çetin, İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürü Zeynep Demirel, Çevre Mühendisleri Odası Antalya Şubesi temsilcileri, Akdeniz Üniversitesi öğrencileri, belediye personeli ve çevre gönüllüleri katılım sağladı.

Program kapsamında Aksu Belediyesi Başkan Yardımcısı Veli Çetin, İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürü Zeynep Demirel ile katkı sunan kurum temsilcilerine teşekkür belgeleri takdim edildi.

Gerçekleştirilen kıyı temizliği sırasında özellikle deniz kaplumbağalarının yumurtlama alanlarında yoğunlaşan atıklar toplanarak sahil daha sağlıklı ve güvenli bir görünüme kavuşturuldu.

Başkan Yardımcısı Veli Çetin yaptığı değerlendirmede, “Kumköy sahilinde gerçekleştirilen bu anlamlı etkinlik, kurumlarımızın ve gönüllülerimizin çevre konusunda ortaya koyduğu güçlü iş birliğini göstermektedir. Doğal değerlerimizi korumak adına atılan her adımın destekçisiyiz. Aksu Belediyesi olarak çevreyi koruyan, farkındalık oluşturan çalışmalara katkı sunmaya devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürü Zeynep Demirel ise, “Aksu Belediyesi olarak doğayı korumayı bir sorumluluk değil, gelecek için bir zorunluluk olarak görüyoruz. Bugün gerçekleştirdiğimiz bu çalışma yalnızca bir temizlik faaliyeti değil; doğal yaşamın korunmasına yönelik ortak bir duruşun ifadesidir. Deniz kaplumbağalarının yaşam alanlarını korumak, sürdürülebilir bir çevre için attığımız en değerli adımlardan biridir.” sözleriyle çevre bilincinin önemine dikkat çekti.

“Toplumda Derin Bir Bunalım Var”

Türkiye’nin zor bir süreçten geçtiğini ifade eden Babacan, yaşanan sorunların yalnızca ekonomik olmadığını belirtti. Son dönemde yaşanan acı olayların toplumdaki derin bir bunalımın göstergesi olduğunu vurgulayan Babacan, özellikle gençlerin karşı karşıya olduğu risklere dikkat çekti.

Türkiye’de 15-34 yaş arası yaklaşık 24 milyon genç bulunduğunu belirten Babacan, bu gençlerin 6,5 milyonunun ne eğitimde ne de istihdamda yer aldığını söyledi. Bu durumun ciddi bir sosyal risk oluşturduğunu ifade eden Babacan, uyuşturucu, çeteleşme ve sanal kumarın gençleri tehdit ettiğini dile getirdi.

“Her Cep Telefonu Bir Kumarhaneye Dönüştü”

Sanal bahis ve kumarın yaygınlaşmasına sert tepki gösteren Babacan, bu alanda yeterli düzenleme yapılmadığını söyledi. Yasal ve yasa dışı platformlar arasında farkın ortadan kalktığını belirten Babacan, gençlerin kolay erişim nedeniyle büyük risk altında olduğunu ifade etti.

“Türkiye’nin Kültür Politikası Yok”

Konuşmasında kültürel yozlaşmaya da değinen Babacan, Türkiye’de net bir kültür politikasının bulunmadığını savundu. Televizyon programları ve dizilerde şiddet ve suç unsurlarının normalleştirildiğini belirten Babacan, bu durumun gençler üzerindeki etkisine dikkat çekti.

Ekonomi ve Enflasyon Eleştirisi

Ekonomik tabloya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Babacan, Türkiye’de gıda enflasyonunun dünya ortalamasının çok üzerinde olduğunu belirtti. Pandemi sonrası dünyada gıda enflasyonunun yaklaşık yüzde 42 arttığını ifade eden Babacan, Türkiye’de bu oranın yüzde 822 seviyelerine ulaştığını söyledi.

Enflasyonun temel sebebinin yanlış ekonomi politikaları olduğunu savunan Babacan, üretim maliyetlerinin düşürülmeden enflasyonun kontrol altına alınamayacağını vurguladı.

“Çiftçiye Destek Artmalı”

Tarım sektörünün önemine dikkat çeken Babacan, çiftçilere verilen desteklerin yetersiz olduğunu belirtti. Tarım desteklerinin artırılması gerektiğini ifade eden Babacan, gübre, mazot ve enerji maliyetlerinde devlet desteğinin şart olduğunu söyledi.

Ayrıca tarım sigortası sistemiyle ilgili de eleştirilerde bulunan Babacan, üreticilerin yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesi gerektiğini dile getirdi.

“Antalya’da Hayat Pahalı”

Antalya özelinde değerlendirmelerde bulunan Babacan, artan göç ve nüfus yoğunluğu nedeniyle özellikle kira ve temel gıda fiyatlarının ciddi şekilde yükseldiğini söyledi. Kentte yaşam maliyetinin giderek arttığını belirtti.

Turizm ve Tarımda Riskler

Turizm sektörüne de değinen Babacan, bölgesel gelişmelerin rezervasyonları etkileyebileceğini ifade ederek, kalıcı bir olumsuzluk yaşanmamasını temenni etti. Tarımda ise sel ve hortum gibi afetlerin üreticileri zor durumda bıraktığını belirtti.

“Çözüm Üretim ve Doğru Politika”

Konuşmasının sonunda çözümün üretim odaklı politikalar olduğunu vurgulayan Babacan, tarım yatırımlarının artırılması ve sulama projelerinin hızla tamamlanması gerektiğini söyledi. Türkiye’nin kaynaklarının doğru kullanılması halinde bu sorunların aşılabileceğini ifade etti.

Program, Babacan’ın basın mensuplarının sorularını yanıtlamasıyla sona erdi.

Prof. Dr. Cihat Yaycı, "Ortadoğu'daki Gelişmeler, Türkiye'nin Konumu ve Mavi Vatan" başlıklı sunumuyla küresel siyasetin perde arkasını değerlendirdi. Yaycı, Ukrayna ve İran merkezli gerilimlerin temelinde yatan enerji ve maden savaşlarına dikkat çekerek iş dünyasına kritik uyarılarda bulundu.

Prof. Dr. Cihat Yaycı, Rusya-Ukrayna savaşının sadece bir toprak mücadelesi olmadığını, Ukrayna'nın sahip olduğu yeraltı zenginliklerinin bu savaşın önemli nedenlerinden biri olduğunu vurguladı.

Ukrayna'nın tek başına yılda 600 milyon insanı doyurabilecek bir buğday potansiyeline sahip olduğunu belirten Yaycı, ülkenin maden zenginliğini şu sözlerle açıkladı:
"Ukrayna, teknolojik ürünlerin vazgeçilmezi olan nadir toprak elementlerinde dünya ikincisidir. Demir cevherinde dünya altıncısı olan ülke; uranyum, titanyum ve kömür rezervleriyle de öne çıkmaktadır. Batı'nın sunduğu barış planları ise bu madenlerin borçlar karşılığında paylaşılmasına dayanmaktadır."

"Hürmüz, küresel ticaretin şah damarı"
Hürmüz Boğazı'nın küresel enerji arzındaki hayati rolüne değinen Prof. Dr. Yaycı, dünya petrol ve doğalgazının yaklaşık yüzde 26'sının bu noktadan geçtiğini ifade etti. Muhtemel bir çatışma durumunda İran'ın boğazı kapatma tehdidinin küresel ekonomiyi ciddi şekilde etkileyebileceğini belirten Yaycı, "Japonya yüzde 72, Güney Kore yüzde 65 ve Çin yüzde 50 oranında Hürmüz Boğazı'na bağımlıdır. İran'ın Babülmendep Boğazı'nı da kapatması, Avrupa-Asya ticaretinin yarısının durması anlamına gelir. Asya ile ticaret yapan iş insanlarının bu riske karşı orta vadeli tedbirler alması ve stoklu çalışması hayati önemdedir" dedi.

"ABD istikrar değil, istikrarsızlık ister"
ABD'nin bölge politikalarını eleştiren Cihat Yaycı, Amerika'nın girdiği bölgelerde istikrar kuramamasının bir "başarısızlık" değil, bilinçli bir strateji olduğunu savundu. Yaycı, "ABD, oluşturduğu istikrarsızlık üzerinden bölgenin enerjisini emmektedir. Afganistan'daki istikrarsızlık Rusya, Pakistan ve İran'ın enerjisini tüketmektedir. Suriye ve Irak'taki karışıklıklar Türkiye'nin enerjisini emerek İsrail'e alan açmaktadır. İran'ı içten çökertme çabaları ise beklenen sonucu vermemiştir" şeklinde konuştu.

"Türkiye en güvenli liman"
Tüm bu gelişmeler ışığında Türkiye'nin stratejik öneminin arttığını belirten Müstafi Tümamiral Prof. Dr. Cihat Yaycı, Avrupa'nın enerji arz güvenliği için Türkiye'nin "en güvenli liman" olduğunu ifade etti. Mavi Vatan'daki hakların korunması için yerli savunma sanayinin ve Libya ile yapılan deniz yetki anlaşmasının kritik öneme sahip olduğunu vurguladı. Prof. Dr. Yaycı, kamuoyunda "Kürt meselesi" başlığıyla tartışılan konuya da değinerek, bu ifadenin yanlış bir terminoloji olduğunu savundu. Yaycı'ya göre bu durum bir "Kürt meselesi" değil, Türkiye'nin toprak bütünlüğüne yönelik bir güvenlik ve beka sorunudur.

Antalya için "Savaş bilançosu" uyarısı
Toplantıda konuşan KONYSİAD Başkanı İlhami Kaplan, Orta Doğu'daki istikrarsızlığın Antalya ekonomisinin temel sektörleri olan turizm, enerji ve tarım üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu belirtti. Kaplan, Enerji ithalatına bağımlılık nedeniyle artan maliyetlerin enflasyonu tetiklediğini, savaş algısının ise yabancı turist tercihlerini olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.

Kuruluş kapsamında Alanya Kent Konseyi, oy birliğiyle Kurucu Dönem Başkanı seçildi. Böylece Alanya, yerel yönetim, katılımcı demokrasi ve sivil toplum iş birlikleri alanındaki öncü rolünü bir kez daha ortaya koydu. Konukçu, yerel yönetimler ile kent konseyleri arasındaki iş birliğinin önemine dikkat çekerek, Alanya Belediyesi'nin bu sürece desteğini sürdüreceğini belirtti.

Toplantıya Alanya'nın yanı sıra Adana, Tarsus, Burdur, Aksu, Kepez, İskenderun, Arsuz, Anamur, Çukurova, Seyhan, Ceyhan, Bucak, Toroslar ve Mezitli kent konseyleri de katılım sağladı.

Öte yandan, birliğin kurucu yürütme kurulu üyelerinin Burdur, Tarsus, Adana, İskenderun, Anamur, Seyhan, Ceyhan, Çukurova ve Kepez kent konseylerinden oluşmasına karar verildi. Alanya Kent Konseyi başkanlığında yürütülecek süreçte kent konseyleri arasında koordinasyonun artırılması ve sürdürülebilir iş birliği sağlanması hedefleniyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın himayesinde, Dışişleri Bakanlığı’nın ev sahipliğinde Antalya’nın Serik ilçesine bağlı Belek turizm merkezindeki NEST Kongre Merkezi’nde düzenlenen 5. Antalya Diplomasi Forumu tamamlandı. "Yarını Tasarlarken Belirsizliklerle Başetmek" temasıyla 17-19 Nisan tarihleri arasında gerçekleştirilen forum, üç gün boyunca liderleri, dışişleri bakanlarını, diplomatları, akademisyenleri ve üst düzey temsilcileri Antalya’da bir araya getirdi.

ADF2026 kapsamında düzenlenen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın kapanış basın toplantısında verdiği bilgiye göre; forumda 150 ülke ve 66 uluslararası kuruluştan 6 bin 400 katılımcı yer aldı. Foruma ayrıca 23 devlet ve hükümet başkanı, 13 devlet ve hükümet başkan yardımcısı, meclis başkanları, 50 bakan ve 87 uluslararası kuruluşun üst düzey temsilcisi iştirak etti.

Resmi açılış Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasıyla başladı
Forumun resmi açılışı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konuşmasıyla yapıldı. Erdoğan, Antalya Diplomasi Forumu’nu yalnızca diplomatik temasların yürütüldüğü bir organizasyon olarak değil, dünyanın nereye gittiğinin, insanlığın hangi değerler etrafında buluşabileceğinin ve yeni etkileşim alanlarının münazara edildiği bir platform olarak gördüklerini belirtti.

Gazze mesajları açılışa damga vurdu
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasında en dikkat çeken başlıklardan biri Gazze oldu. Erdoğan, Gazze’de yaşananların yalnızca insani bir trajedi olarak okunamayacağını vurgulayarak, mevcut uluslararası düzenin neye izin verdiğini, neyi görmezden geldiğini ve kimi koruduğunu açık biçimde gösterdiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca, anlaşmazlıkların çözümünde sözün yerini silahların, müzakerenin yerini ise çatışmanın almaması gerektiğini belirterek barış ve diplomasinin önemine işaret etti.

Forum Hakan Fidan’ın basın toplantısıyla tamamlandı
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın resmi açılış konuşmasıyla başlayan forum, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın kapanışta düzenlediği basın toplantısıyla sona erdi. Fidan, Antalya Diplomasi Forumu’nun farklı görüşleri, coğrafyaları ve çıkarları aynı masa etrafında buluşturan niteliğinin bu yıl da teyit edildiğini belirterek, forum marjında Gazze Barış Planı, Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmî Dışişleri Bakanları Toplantısı ve Balkan Barış Platformu başlıklarının ele alındığını söyledi.

Fidan, belirsizliklerin ve çoklu krizlerin uluslararası sistemin baskın karakteri haline geldiği bir dönemde ADF’nin umut, diyalog ve çözüm zemini sunduğunu vurgularken, Türkiye’nin dış politikayı diplomasiyi barışın anahtarı olarak gören anlayışla sürdürmeye devam edeceğini ifade etti.

Forumda öne çıkan başlıklar
Üç gün süren forumda Gazze, Ukrayna-Rusya savaşı, İran merkezli gerilim, Hürmüz Boğazı, enerji güvenliği, bölgesel barış, serbest ticaret, bağlantısallık projeleri, Afrika’nın kalkınma potansiyeli, gıda güvenliği, kuraklık ve iklim değişikliği başlıkları öne çıktı.

Yoğun ikili temas trafiği yaşandı
Forum kapsamında Cumhurbaşkanı Erdoğan da yoğun bir diplomasi trafiği yürüttü. Erdoğan, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Slovenya Cumhurbaşkanı Natasa Pirc Musar, Komorlar Birliği Cumhurbaşkanı Assoumani Azali, Burundi Cumhurbaşkanı Evariste Ndayishimiye ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Felix Tshisekedi ile bir araya geldi. Erdoğan ayrıca Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Gürcistan Başbakanı İrakli Kobahidze, Libya Millî Birlik Hükûmeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe, IKBY Başkanı Neçirvan Barzani, Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi üyeleri ve AGİT Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu ile de görüşmeler yaptı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da forum marjında Avusturya Avrupa ve Uluslararası İşler Bakanı Beate Meinl-Reisinger, Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, Türkmenistan Dışişleri Bakanı Raşid Meredov ve çeşitli Afrikalı bakanlar ile temaslarda bulundu.

Fidan ayrıca Türkiye-Mısır-Pakistan-Suudi Arabistan Dışişleri Bakanları Toplantısı, Gazze toplantısı, Balkan Barış Platformu Dışişleri Bakanları Toplantısı ve Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmî Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı’na ev sahipliği yaptı.

Antalya bir kez daha diplomasinin merkezi oldu
Açılışı Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın mesajlarıyla yapılan, kapanışı ise Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın basın toplantısıyla tamamlanan ADF2026 ile Antalya, üç gün boyunca çok sayıda liderler paneline, yuvarlak masa toplantısına, ikili görüşmeye ve özel oturuma ev sahipliği yaptı.

Oturumda Asya-Pasifik'ten Latin Amerika'ya, Avrupa'dan Orta Asya'ya kadar dünyanın dört bir yanından gelen liderlerin, karar alıcıların ve uzmanların aynı çatı altında bir araya gelerek görüş alışverişinde bulunduğunu belirten Bakan Fidan, "Bu yıl 150 ülke ve 66 uluslararası kuruluştan 6 bin 400 katılımcı forumumuza katıldı.

Bu sayı, hem kapsadığı coğrafya hem de katılımcı sayısı bakımından benzer organizasyonlarla kıyaslandığında oldukça yüksek bir düzeydedir. 23 devlet ve hükümet başkanı, 13 devlet ve hükümet başkan yardımcısı, meclis başkanları, 50 bakan ve 87 uluslararası kuruluşun üst düzey temsilcisi foruma iştirak etti. Forum kapsamında Sayın Cumhurbaşkanımız, Cumhurbaşkanı Yardımcımız ve bakanlarımız muhataplarıyla verimli temaslarda bulundu" dedi.

Uluslararası gündemi belirleyen temaslar
Forum kapsamında Recep Tayyip Erdoğan'ın yoğun ve verimli temaslar gerçekleştirdiğini dile getiren Bakan Fidan, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve bakanların da Türkiye'ye gelen muhataplarıyla önemli görüşmeler yaptığını ifade etti.

Fidan, forum süresince uluslararası gündemi şekillendirecek kritik toplantılara da ev sahipliği yapıldığını belirterek, "Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan ile gerçekleştirdiğimiz dörtlü toplantıda, bölgemizde barış ve istikrarı destekleyecek adımları ve seyrüsefer serbestisinin kalıcı şekilde tesisine yönelik olası girişimleri ele aldık" diye konuştu.

Fidan, Gazze bağlamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde düzenlenen "Filistin için Tek Yürek: Eğitimde Yıkıma Karşı Geleceği Korumak" başlıklı oturumun forumun en anlamlı buluşmalarından biri olduğunu da ifade etti.

"Arabuluculuk rolümüzü sürdüreceğiz"
Diplomasinin tüm imkanlarından istifade ederek iş birliğini çeşitlendirmeyi ve dostluk köprülerini çoğaltmayı kararlılıkla sürdüreceklerini bildiren Bakan Fidan, "Kritik başlıklarda güven inşa etmeye, tarafları birbirine yaklaştırmaya ve gerektiğinde arabuluculuk rolü üstlenmeye aynı azimle devam edeceğiz. Türkiye'nin diplomasi alanındaki bu çekim gücü önümüzdeki dönemde de artan bir ivmeyle inşallah büyümeye devam edecek" şeklinde konuştu.

"Bu dört ülke aslında daha geniş bir bölgenin temsili niteliğini taşıyor"
"Pakistan, Türkiye, Suudi Arabistan ve Mısır dörtlü toplantısını, üçüncüsünü de ifade ettiğiniz gibi gerçekleştirdik ve bunu kamuoyuyla paylaştık" diyen Bakan Fidan, "En başından beri hedefimiz bu dört ülkenin bölgesel sahiplenmeyi gerektiren tüm konuları ele alarak sahici, gerçekçi ve uygulanabilir bir gündemle süreci ilerletmesidir.

Liderlerimizin bu konuda bir iradesi var. Bizler de dışişleri bakanları olarak bu iradeyi ekonomi, teknoloji, sağlık ve savunma gibi birçok alanda hayata geçirmeye çalışıyoruz. Bizim inancımız şu; bu dört ülke aslında daha geniş bir bölgenin temsili niteliğini taşıyor.

Ancak bölgedeki iş birliği imkanları yeterince kullanılmadığı için potansiyel tam anlamıyla hayata geçirilemiyor. Bu tespitten hareketle somut alanlarda iş birliğini geliştirmek için bir araya geliyoruz" şeklinde konuştu.

"Müslüman ülkelere karşı bir askeri ittifak kurdular"
Bölgede çok ciddi siyasi krizler ve çatışmaların olduğunu ifade eden Bakan Fidan, "Bu çatışmaların azaltılması ve istikrarın sağlanması için de neler yapılabileceğini değerlendiriyoruz. Biz İsrail gibi değiliz yani İsrail'in söylediğiniz gibi, onlar biliyorsunuz Kıbrıs ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile bir araya gelip bölgedeki Müslüman ülkelere karşı bir askeri ittifak kurdular.

Biz onların yaptığını yapmıyoruz. Biz bölgemizdeki çatışmaları nasıl söndürürüz, ekonomik ilerlemeyi nasıl sağlarız, istikrarı nasıl hayata geçiririz onun arayışı içerisindeyiz. Biz şunu gördük: Eğer dışarıdan yardım beklemeye, kurtarıcı beklemeye bu bölge devam ederse, bu bölge ilelebet bu sorunlarla baş başa kalmaya devam edecek. Onun için akıllı aktörler hikmetle, geçmişten ders çıkartarak geleceklerine yön verirler. Diğer Gazze konusunda yaptığımız toplantıda da şu anda Gazze barış planının bir uygulama süreci var malumunuz.

Gazze barış planının başlangıcına sebep olan sekizli grubun New York'ta biliyorsunuz geçtiğimiz yıl eylül ayında Sayın Trump'la liderlerimiz bir araya geldiler. Buradan çıkan görüş ve iradeyle Gazze barış planı, Barış Kurulu gibi mekanizmalar hayata geçirilmeye başlandı. Şimdi bunun kurucu ruhunu oluşturan bu ülkelerle tekrar bir araya geldik.

Tüm bu Gazze soykırımını durdurmaya ve tersine çevirmeye yönelik çabalarımız, çalışmalarımız geride bıraktığımız süreç içerisinde nerede? Alınan kararlar, ortaya konan vizyon, yapısal kurumsallaşmalar bizi nereye getirdi? Bununla ilgili çok detaylı tartışmaları ele aldık" şeklinde konuştu.

"Hürmüz Boğazı ile ilgili zihinlerde karışık bir durum var"
Hürmüz Boğazı'yla ilgili şu anda zihinlerde karışık bir durum olduğunu belirten Fidan, "Zaman zaman işte tarafların açıldığı, zaman zaman kısmi bloke etmelerin olduğu yönünde beyanlar var. Uygulamayı da yakından takip ediyoruz. Deniz Kuvvetleri üzerinden bu konuda gelişmeler oldukça biz de kamuoyunu bilgilendirmeye devam edeceğiz" dedi.

"Umudumuz ateşkes anlaşmasına uyup bu süre içerisinde sorunlarını çözmeleri"
İran ile ABD arasında Pakistan'ın arabuluculuğunda süren müzakereleri sadece yakından takip etmekle kalmadıklarını ifade eden Bakan Fidan, "Elimizden gelen bütün desteği vermeye çalışıyoruz. Hem Amerikalı hem İranlı taraflarla görüşerek, Pakistanlı kardeşlerimizin mevcut çabasına ne türden katkılar yapabiliriz, onun arayışı içerisindeyiz.

Şimdi görüşmelerde kritik bir aşamaya gelindi. Ortada, yani bu herkesin malumu güzel olan şu; her iki taraf da çok ciddi bir niyetle, samimiyetle esas itibarıyla görüşmelere devam ediyor. Devam etme iradeleri var. Mevcut şu andaki ateşkesten sadece taraflar değil, bütün dünya açıkçası rahatlama içerisinde. Tabii ki bunun devam etmesi herkes için önemli ve ben savaşan tarafların da bunun bilincinde olduğunu görüyorum. Bu forumda da buluştuğumuz bütün aktörler doğudan, batıdan, kuzeyden, güneyden hepsi savaşın tekrar başlamaması için endişelerini sürekli bize iletiyor.

Biz de bu konuda elimizden gelen bütün çabayı göstereceğimizi söylüyoruz. Geldiğimiz noktada tarafların hala bir tartışma içerisine olduğunu biliyoruz. Bu noktada araya girmek istemiyoruz ama gelmeden önce Pakistan tarafı ile önemli bir görüşme yaptım. Önümüzdeki hafta ateşkesin sona ermesi ile beraber tekrar yeni bir savaşın başlamasını hiç kimse istemiyor.

Umudumuz tarafların dünya kamuoyunun yaptığı baskının etkisinde ateşkes süresinin uzatılması ve ateşkes süresi içerisinde bu güne kadar çözemedikleri ama çözme iradesinde oldukları sorunları çözmeleri" diye konuştu.

Rusya-Ukrayna savaşında barış çabaları ve Türkiye'nin rolü
İran-ABD arasındaki müzakereleri yakından takip ettikleri gibi Rusya-Ukrayna müzakerelerini de takip ettiklerini anlatan Fidan, "Orada da rol alıyoruz gerektikçe. Gerçekten beşinci yılına giren bu savaş artık bitmek durumunda, çok fazla maliyet üretti. Ama savaşın belli bir coğrafyada devam ediyor olması da kanıksanmış durumda. Bu aslında hem Ukrayna hem Rusya için iyi bir durum değil. Barış çabalarını artırarak devam ettirmemiz gerekiyor.

Türkiye olarak bu konuda bizim vizyonumuz, çabamız ortada. Tarafları geçen yaz üç defa İstanbul'da bir araya getirdik. Tekrar getirmeye hazırız. İster teknik düzeyde ister liderler düzeyinde. Ama taraflar başka başkentlerde de bir araya geliyor. Bizim gördüğümüz şu anda aslında bunu da konuşuyoruz. Burada da söylemekte bir sıkıntı görmüyorum. Bir taraftan İran-Amerika müzakereleri devam ederken aslında İran-Amerika savaşı daha acil sorunları birden unutturdu.

Yani Ukrayna'daki barış müzakerelerini ve Gazze'deki yürüyen barış planına dünya kamuoyunun birdenbire ilgisi azalır gibi oldu. Bunun bir yansıması olarak burada birtakım aksamalarla karşılaşmayı açıkçası biz stratejik endişeyle karşılıyoruz. Bunun olmaması için tarafları şimdiden uyarıyoruz. Tekrar tekrar diyoruz ki buralardan bizim dikkatimizi dağıtmamamız lazım. Hem Ukrayna hem Gazze meselesi oldukça önemli. Bu iki konudaki dikkatimizi devam ettirmeliyiz" şekline konuştu.

Doğu Akdeniz'deki askeri ittifaka ilişkin değerlendirme
İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Yönetimi'nin bir araya gelip askeri ittifak kurmasının tehdit önceliği olduğunu söyleyen Fidan, "Yani Türkiye ile beraber diğer ülkeler, yani bunun başka türlü bir izlenim oluşturmasını da kimse bekleyemez. Bunun aksi yönünde bize ne öncesinde ne sonrasında bir güvence veya beyan verilmedi. Kimse bu ittifaklar oluşturulurken bize 'Ya biz bunu size karşı yapmıyoruz' demedi. Tam tersine bu ittifakın oluşturulduğu seremonide liderler yan yana iken İsrail başbakanının, hem Yunanistan başbakanının hem Kıbrıs Rum Kesimi cumhurbaşkanının bulunduğu yerde yaptığı beyanlar var.

Bu ittifakın ruhunu neden yapıldığını tanımlayan. Şimdi bu gerçekler ortadayken, bizim ortaya koyduğumuz tepkinin Yunanistan'la aramızda yürüttüğümüz müzakere sürecinden dolayı az bile olduğunu düşünüyorum. O toplantıda İsrail başbakanının söylediği şeyler ortada, somut askeri yapılanmalar var, askeri iş birlikleri var.

Şimdi bunu görmemezlikten gelemeyiz. Hani Yunanistan bunu başka türlü anlatabilir, saklayabilir. Kendisi zaten NATO ülkesi, daha sonra diğer ülkelerle bu türden bir askeri iş birliğine girmesi, Avrupa'da Yunanistan dışında bu türden bir askeri iş birliği veya ortak birlik kurma anlaşması imzalayan hiç kimse yok.

Dolayısıyla bu -sadece bizim için değil- bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Söylemiyorlar ama bölgedeki bütün Müslüman ülkeler ciddi endişe içerisindeler ve soru soruyorlar. Bir de son zamanlarda İsrail'in bölgedeki işgalci ve yayılmacı politikasından hareketle. Şimdi böyle bir isim varken Türkiye gereksiz yere endişe üretiyormuş söyleminde bulunmak da doğru değil. Ortada gerçekler var, insanların endişeleri var bölge ülkelerinde. Türkiye kendisini koruyacak nitelikte ama bölgede daha zayıf nitelikte olup, bu askeri ittifaka endişeyle bakan ülkeler var" dedi.

"Dünyanın başına bela olmuş durumda"
Gazze'ye yönelik sorular üzerine Bakan Fidan, "Gazze'deki soykırımın değişik şekillerde devam ettirilmeye çalışıldığı gerçeği ortada. Yani insanlar açlığa mahkum edilerek, soğukta kalmaya zorlanarak, gerekli barınma imkanlarının sağlanmadığı ortada. Tabii ki bu var. Biz şunu görüyoruz, yani bunu her yerde de söyledik.

Biz uluslararası toplum olarak bir araya geldik. Gazze Barış Planı'nı uygulamak için, hayata geçirmek için yoğun çaba içerisindeyiz. Cumhurbaşkanımızın bu konuda Sayın Trump ve bölge liderleriyle başlattığı yoğun müzakere süreci var son 1 yıldır. Ama buna rağmen İsrail'in asli niyeti olan Gazze'yi ister insanlarını öldürerek, ister sürerek insansızlaştırmaya yönelik politikasının değişmediğini bütün herkes biliyor. Sadece söylemiyor. Herkes biliyor bunu.

Dolayısıyla uluslararası toplum Antalya Diplomasi Forumu'nda da çok sık kullanıldığı gibi diplomasinin bütün imkanlarını kullanarak bunu engelleme yolunda gereken adımları atma yönünde çok ciddi çaba ortaya koyuyor. Bu sorun -İsrail yayılmacılığı sorunu- yani sizin anlattığınız o uzun sorunu biz öyle tanımlıyoruz. İsrail yayılmacılığı sorunu sadece bölgenin değil, artık dünyanın bir güvenlik sorunu haline gelmiştir.

Bu yayılmacılığın hangi yöntemlerle, uluslararası toplum tarafından nasıl durdurulacağı meselesi yine uluslararası toplumun kendi ana gündem maddelerinden biridir. Süreç içerisinde ben bu konuda da olumlu gelişmeler olacağını düşünüyorum. Bir araya geldiğimiz bütün aktörler aynı endişeyi taşıyor.

Yani İsrail'in bu yayılmacılığına artık kimse bahane bulabilecek durumda değil. Sürdürülebilir de değil. Sürekli uluslararası krizlerin tetiklendiği ve uluslararası krizleri tetikleyen irrasyonel, fundamentalist bir hükümetten söz ediyoruz. Dünyanın başına bela olmuş durumda. Bu sadece Türkiye'nin sorunu değil. Bazıları çok fazla Türkiye'yle ilişkilendirmeye çalışıyor da bu sadece bizim sorunumuz değil. Sadece bölgenin de sorunu değil. Dünyanın başına bela olmuş bir güvenlik sorunundan bahsediyoruz. Orada bir fundamentalist hükümetten dolayı" diye konuştu.

Antalya Diplomasi Forumu'nda bu yıl 150 ülkeden ve 66 uluslararası kuruluştan toplam 6 bin 400 katılımcı yer aldı. Forum kapsamında 23 devlet ve hükümet başkanı, 13 devlet ve hükümet başkan yardımcısı ile 50 bakan ağırlandığ.

Emine Erdoğan'ın katımıyla gerçekleştirilen programda, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Mehriban Aliyeva, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın eşi Nilden Bektaş Erhürman, KKTC Başbakanı Ünal Üstel'in eşi Zerrin Üstel, Sırbistan Başbakanı Duro Macut'un eşi Jelica Bjekic Macut, Bosna-Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Denis Becirovic'in eşi Mirela Becirovic, Filistin'in Ankara Büyükelçisi Nasri Abu Jaish, BM Genel Sekreterinin Çocuklara Karşı Şiddet Özel Temsilcisi Dr. Najat Maalla M'jid, eski Hırvatistan Cumhurbaşkanı Kolinda Grabar Kitarovic, eski Kırgızistan Cumhurbaşkanı Roza Otunbayeva, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in kızı Leyla Aliyeva ve bazı milletvekilleri ile davetliler de yer aldı.

Uluslararası kuruluşların temsilcilerinin konuşma yaptığı etkinlikte, Exeter Üniversitesinden İsrailli tarihçi Profesör Ilan Pappe video mesajı gösterildi. Program sonunda aile fotoğrafı çektirildi.

Emine Erdoğan ve lider eşleri, daha sonra etkinlikle aynı temalı sergiyi gezdi. Emine Erdoğan, NSosyal hesabından etkinliğe ilişkin yaptığı paylaşımda şunları kaydetti:
"Antalya Diplomasi Forumu kapsamında 'Filistin İçin Tek Yürek' konulu panelde değerli lider eşleri, farklı ülkelerden bakanlar ve uluslararası kuruluşların temsilcileriyle ortak vicdanda buluştuk.

Davetimize icabet ederek Filistin'in yanında olduğunu gösteren tüm konuklarımıza şükranlarımı sunuyor, bu dayanışmanın kalıcı ve anlamlı sonuçlara vesile olmasını temenni ediyorum."

Liderler Türkiye-Burundi ikili ilişkileri ve bölgesel konuları ele aldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Türkiye ile Burundi arasında ticari ve ekonomik münasebetleri geliştirmek, savunma sanayii alanında iş birliğini ilerletmek için adımlar atmanın önemini ifade etti.

Erdoğan, Türkiye'nin Gazze'de kalıcı ve sürekli insani ateşkesin sağlanması için gayret gösterdiğini, Burundi'nin de bu çerçevede attığı adımların takdirle karşılandığını belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, 2026 yılı Afrika Birliği Dönem Başkanlığını üstlenen Burundi'ye başarılar diledi.

Erdoğan, Türkiye’nin Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde kalıcı barış ve istikrarın sağlanması çalışmalarını desteklediğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bölgemizde devam eden savaşların önemli bir kısmının arkasında, İsrail’in tehditkar ve saldırgan tutumu olduğunu, Türkiye’nin bölgede barış ve istikrar için gayret gösterdiğini belirtti.

"Antalya deklarasyonu yayınlayacağız"
Bakan Murat Kurum, konuşmasında Türkiye'nin dirençli şehirler, depremler ve enerji başta olmak üzere birçok alandaki bilgi ve tecrübesini paylaşacağını belirterek, Antalya deklarasyonu yayınlayacaklarını söyledi. COP31 kapsamında netice almak ve farkındalığı artırmak istediklerini ifade eden Kurum, Türkiye'nin tüm krizlerde irade ortaya koyduğunu ve güçlü bir dış politika yürüttüğünü kaydetti.

İklim değişikliği nedeniyle dünyada insanların hayatını kaybettiğine dikkat çeken Kurum, "Bir kriz var, bu krizi çözmek için hep birlikte el vermeli, el kaldırmalıyız. Elimizi, gövdemizi taşın altına koymamız gerekiyor. Hedefleri yakalamak için irade ortaya koymak gerekiyor" diye konuştu.

COP süreçlerinde artık çok daha geniş toplum kesimlerinin yer aldığına işaret eden Kurum, bu adımın birlikte atılması gerektiğini belirterek, bunu yalnızca sözle değil, eylem ve icraatla gerçekleştirmek istediklerini ifade etti.

"Temiz enerjiye ulaşmak zorundayız"
Her ülkenin enerji, gıda ve sanayi alanlarında kendi programını yürüttüğünü belirten Kurum, çoklu krizlerin ülkelerin kendi kendine yetebilmesinin önemini ortaya koyduğunu söyledi. Kurum, "Her ülke kendi kendine yetecek. Her ülke, çoklu krizler bunu gösterdi, enerjisini, gıdasını, üretimini kendi ülkesi için kendi halkına yetecek seviyede yürütmesi önemli. Temiz enerjiye ulaşmak zorundayız, öyle veya böyle" dedi.

Yenilenebilir enerji üretimi için proje ortaya koyan bir ülke olarak konuya bu perspektiften baktıklarını belirten Kurum, temiz enerjinin ülkelere göre farklı kaynaklarla şekillenebileceğini vurgulayarak, "Temiz enerji bizde rüzgarla, güneşle olur. Avrupa'da denizle olabilir. Brezilya'da derelerle olabilir.

Fosil yakıtlardan uzaklaşmak zorundayız ki bu karar alındı" ifadelerini kullandı. Türkiye olarak süreci bir fırsat olarak gördüklerini dile getiren Kurum, temiz enerjiyi COP31'in en önemli gündem maddelerinden biri yapacaklarını ve örnek çalışmalar ortaya koyacaklarını kaydetti.

"Teknoloji transferini gerçekleştirmek zorundayız"
Yeşil enerji ve dönüşüm sürecinde teknoloji transferinin önemine de değinen Kurum, gelişmiş ülkelerin teknolojiyi gelişmekte olan ülkelere aktarması gerektiğini söyledi. Afrika ile Avrupa'nın önceliklerinin birbirinden farklı olduğuna işaret eden Kurum, "Yeşil enerji, dönüşüm teknoloji transferiyle olur.

Gelişmiş ülkelerin teknolojiyi, gelişmekte olan ülkelere aktarması gerekiyor. Afrika'daki öncelik ile Avrupa'daki öncelik farklı. Oralara teknoloji transferini gerçekleştirmek zorundayız" dedi.

"Herkese ihtiyacımız var"
Eski Fransa Başbakanı ve COP21 Başkanı Laurent Fabius ise jeopolitik gelişmelerin yalnızca iklim açısından değil, güvenlik ve bağımsızlık bakımından da harekete geçme zorunluluğunu ortaya koyduğunu belirtti. Düşük karbonlu ekonomiye geçişin giderek daha gerekli hale geldiğini ifade eden Fabius, bazı ülkelerde gelişmelerin ters yönde ilerlediğini söyledi.

İklim mücadelesinin artık yalnızca hükümetlerin eylemlerine bağlı olmadığını kaydeden Fabius, "Başlangıçta COP'un aksiyonu hükümetlerin eylemlerine bağlıydı. Tamam, hükümetler çok ama çok önemlidir ancak iş dünyasına, yerel seçilmiş makamlara, sanatçılara, bilim insanlarına, yani herkese ihtiyacımız var" diye konuştu.

Fabius, geçmişte iklim zirvelerine askeri çevrelerin de davet edilmesi fikrini düşündüğünü belirterek, iklim konusunun artık yalnızca sivil toplumun değil, güvenlik alanının da merkezi meselelerinden biri haline geldiğini dile getirdi.

"Türkiye için eşsiz bir şans"
Azerbaycan İklim Meselelerinden Sorumlu Cumhurbaşkanlığı Özel Temsilcisi Muhtar Babayev de küresel gündemde iklim konusunun geri planda kaldığını, çatışmalar, savaşlar ve enerji krizlerinin uluslararası kamuoyunun öncelikli gündemi haline geldiğini ifade etti.

Türkiye'de düzenlenecek COP31'in, ilgiyi yeniden iklim gündemine çekmek açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirten Babayev, "Dünya genelinde pek çok zorluk ve çatışma var. Şimdi bu, Türkiye ekibi için bu süreçteki liderliğini sergilemek adına yine eşsiz bir şans. İklim finansmanı sürecine daha fazla oyuncu, daha fazla katılımcı ve daha fazla bağışçı davet etmemiz gerekiyor" dedi.

COP31'in, önceki zirvelerde alınan kararların uygulanmasına odaklanacağını aktaran Babayev, geçmişte çok sayıda güçlü karar alınmasına rağmen uygulamanın yetersiz ya da kısmi kaldığını söyledi.

"Uygulama aşamasına ağırlık verilmeli"
COP30 Başkanı Andre Aranha Correa do Lago ise şimdiye kadar oluşan birikimin ve Paris Anlaşması sonrasında alınan kararların izlenecek yolu net biçimde gösterdiğini belirterek, artık uygulama aşamasına ağırlık verilmesi gerektiğini ifade etti.

BM Genel Sekreter Özel Danışmanı ve İklim Eylem Ekibi Genel Sekreter Yardımcısı Selwin Hart da Paris Anlaşması'ndan 10 yıl sonra ülkelerin ekonomilerini karbonsuzlaştırma yönünde yalnızca iklim gerekçeleriyle hareket etmediğinin anlaşıldığını söyledi. Hart, enerji güvenliği, egemenlik, bağımsızlık ve genel güvenlik başlıklarının da artık belirleyici hale geldiğini bildirdi.

Görüşmede Türkiye ile Komorlar Birliği ikili ilişkileri ve bölgesel konular ele alındı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Türkiye ile Komorlar Birliği arasında ilişkilerin geliştirilmesi için ticaret, altyapı, savunma sanayi alanlarında iş birliğinin artırılmasını hedeflediklerini ifade etti.

Erdoğan, Filistin’in haklı davasının desteklenmesi konusunda iki ülkenin her zeminde dayanışmasını artırmasının önemli olduğunu, Gazze’de huzur ve istikrarın sağlanması için çalışmaya devam edeceğimizi belirtti

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın himayesinde, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'nın ev sahipliğinde bu yıl beşinci kez düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu'nda basın mensuplarının sorularını cevaplayan Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, ABD ile İran arasında gerilimin düşürülmesi ve nihai bir anlaşmaya ulaşılması amacıyla yürütülen diplomatik temaslara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Abdulati, gerilimin azaltılması yönünde bölgesel düzeyde yoğun bir koordinasyon yürütüldüğünü belirterek, "Gerilimi azaltmak ve Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında nihai bir anlaşmaya varmak için çabalarımızı koordine ediyoruz. Bunu önümüzdeki günlerde yapmayı umuyoruz" ifadelerini kullandı.

"Savaşın devamı bütün dünyayı etkiliyor"
Yalnızca bölge ülkelerinin değil, tüm dünyanın mevcut krizden etkilendiğini söyleyen Abdulati, savaşın sürmesinin enerji fiyatlarında artışa, tedarik zincirlerinde aksamalara ve gübre tedarikinde sıkıntılara yol açtığını kaydetti.

Abdulati, "Bu çok önemli senaryoyu gerçekleştirmek için daha fazla çaba harcıyoruz; çünkü yalnızca biz bölgede değil, bütün dünya bu savaşın devam etmesinden, enerji fiyatlarının yükselmesinden, tedarik zincirindeki eksikliklerden ve kesintilerden, gübre eksikliğinden zarar görüyor; bu da dünyanın gıda güvenliğini ve enerji güvenliğini etkiliyor.

Bu yüzden gerilimi azaltma yönünde ilerlemek ve diplomasi için pencereyi değil kapıyı açmak amacıyla çok yoğun şekilde bastırıyoruz. Ve tekrar söyleyeyim, bunu mümkün kılmalıyız. Elbette mümkün ve bu yüzden çabalarımızı sürdürmeli ve bunu kazan-kazan durumuna dayalı olarak başarmak için baskımızı devam ettirmeliyiz" dedi.

"Ortak stratejimiz, ortak vizyonumuz, ortak politikalarımız var"
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlarıyla gerçekleştirilen görüşmeye ilişkin soruyu da yanıtlayan Abdulati, önceliklerinin gerilimin barışçıl şekilde sona erdirilmesi olduğunu söyledi.

Abdulati, "Her şeyden önce bu gerilimin nihai barışçıl sonucuna ulaşmak ve tansiyonu düşürmek için koordinasyon içindeyiz ve ortak bir stratejimiz, ortak bir vizyonumuz, ortak politikalarımız var. İkinci olarak da savaş sonrası bölgesel düzen konusunda ortak bir vizyon geliştirmeyi ve buna sahip olmayı düşünüyoruz.

Ve bunun, komşu ülkelerin, Körfez ülkelerinin, bölgesel ortakların, buna Mısır da dahil olmak üzere, çıkarlarını ve kaygılarını dikkate alması gerekir. Ve tekrar söyleyeyim, Körfez ülkeleri için güvenliğe, garantilere tam koruma sağlamalıyız; çünkü İran'dan daha önce olanlar kınanacak nitelikteydi ve Körfez ülkelerine yönelik saldırganlıkları, saldırıları, düşmanca eylemleri kabul edemeyiz; çünkü onlar bu savaşa katılmadılar, bu savaşın tarafı değillerdi.

Bu yüzden Körfez ülkelerine saldırılması kınanacak bir şeydi ve kabul edilemezdi. Bu nedenle geleceğe bakmalı ve Körfez devletlerinin ve bölgesel ortakların, buna Mısır da dahil olmak üzere, güvenlik çıkarlarını gelecekteki herhangi bir güvenlik ve bölgesel düzenlemede dikkate almalıyız" ifadelerini kullandı.

"Herkes zarar görüyor"
Mevcut krizin dünya ekonomisine etkilerine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Abdulati, gıda ve enerji güvenliğinin ciddi baskı altında olduğuna dikkat çekti. Abdulati, "Herkes zarar görüyor; gübre tedarik zincirindeki kesintiden dolayı gıda güvenliği de etkileniyor, ayrıca enerji fiyatlarının yüksek ya da fırlamış olması dünya ekonomisini etkiliyor" dedi.

"Rusya çok önemli bir ortak"
Rusya'nın rolüne ilişkin soruya da yanıt veren Abdulati, tüm aktörlerin gerilimin azaltılması için yapıcı katkı sunması gerektiğini belirtti. Abdulati, "Herkes gerilimi azaltmayı ilerletmek için yapıcı bir rol oynamalı. Elbette şimdi gerilimi azaltma yönünde hareket etmeliyiz; çünkü şu anda sorun yalnızca seyrüseferdeki kesinti nedeniyle erişilebilirlik değil, aynı zamanda karşılanabilirliktir; fiyatları aşağı çekmemiz gerekiyor. Ve Rusya, elbette, çok önemli bir ortaktır" şeklinde konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin yakın coğrafyasındaki istikrarsızlık ve savaş ortamında, NATO müttefikleri olarak savunma sanayii alanında iş birliğinin arttırılmasının önem arz ettiğini, NATO'nun Ankara Zirvesi'nde bu konuda yeni kararlar alınmasını beklediklerini, Slovenyalı yetkililerin 5 Mayıs'tan itibaren İstanbul'da yapılacak SAHA savunma fuarına katılmalarının faydalı olacağını belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Slovenya'nın Filistin Devleti'ni tanımasının, İsrail'e silah ambargosu uygulamasının ve BM'de Filistin lehine karar tasarılarına öncülük etmesinin takdirle karşılandığını ifade etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin Balkanlar'da istikrarı desteklemeye yönelik tesis ettiği Balkan Barış Platformu'na Slovenya'nın da katılımını arzu ettiğini belirtti.

Lavrov, "Bu savaş Batı'nın Rusya Federasyonu'na karşı Ukrayna eliyle yürüttüğü ve titizlikle hazırladığı bir savaştır. Batı, trajedileri kendi halkını seferber etmek ve kararsız ülkeleri harekete geçirmek amacıyla propaganda malzemesi olarak kullanmayı iyi biliyor" dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın himayesinde, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'nın ev sahipliğinde bu yıl beşinci kez düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu'nun (ADF2026) ikinci gününde Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, değerlendirmelerde bulundu. "Yarını Tasarlarken Belirsizliklerle Başetmek" temasıyla Belek turizm bölgesindeki NEST Kongre Merkezi'nde düzenlenen forumda konuşan Lavrov, Rusya-Ukrayna savaşı, NATO'nun genişleme politikası, Batı'nın güvenlik yaklaşımı, Orta Doğu'daki gelişmeler ve küresel ekonomik sistemdeki dönüşüme ilişkin sert değerlendirmeler yaptı.

"Maalesef güvenlik konusunda hukuki garantiler ancak NATO üyesi olunursa elde edilebilir"
Sergey Lavrov, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Rusya'nın eşit muhatap olarak görülmediğini savunarak, Batı'nın verdiği sözleri yerine getirmediğini öne sürdü. NATO'nun genişlemesine ilişkin sözlü taahhütlerin daha sonra yok sayıldığını belirten Lavrov, bu durumun yalnızca sözlü güvenceyle sınırlı kalmadığını, 1999 yılında İstanbul'da düzenlenen AGİT Zirvesi'nde kabul edilen belgelerde de "güvenliğin bölünmezliği" ilkesinin kayıt altına alındığını anlattı.

Kasım-Aralık 2021 döneminde Batı'ya yeniden hukuki güvenlik garantileri önerdiklerini söyleyen Lavrov, bu girişimlerin karşılıksız bırakıldığını belirterek, "Maalesef güvenlik konusunda hukuki garantiler ancak NATO üyesi olunursa elde edilebilir. Hepsi bu. Döngü kapanmış oldu" dedi.

"Ukrayna, Rusya'ya karşı mücadele aracına dönüştürüldü"
Lavrov, Ukrayna krizinin son yıllarda ortaya çıkmış bir başlık olmadığını savunarak, sürecin çok daha önce şekillenmeye başladığını ileri sürdü. Ukrayna'nın Rusya'ya karşı kullanılan bir araca dönüştürüldüğünü öne süren Lavrov, "Bugün konuştuğumuz olaylar, Ukrayna krizinden çok önce, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı kullanılacak bir Nazi devlete dönüştürülmesinden çok önce olgunlaşmaya başlamıştı.

Başka hiçbir ülke yoktur ki dili yasaklanmış olsun. Ukrayna'da Rusça dil, Anayasa tarafından hâlâ korunmaktadır; ancak buna aldırış etmiyorlar ve eğitimde, kültürde, medyada, hatta günlük yaşamda Rusçayı her yerde yasaklayan kanunlar çıkardılar. Aynı zamanda Nazizm ideolojisini ve pratiğini teşvik eden bir dizi yasa da mevcut" ifadelerini kullandı.

Avrupa'nın Ukrayna'ya verdiği desteği de bu çerçevede değerlendiren Lavrov, "Ukrayna'yı bugün en aktif biçimde destekleyenlerin, Nazizmin açık şekilde yeniden canlandığı Avrupa ülkeleri olması tesadüf değildir. Ne yazık ki buna Almanya ve Finlandiya gibi ülkeler de dahildir. Britanyalılar ise hiçbir zaman Nazizm felsefesinden çok da uzak olmadılar.

Dolayısıyla evet, bu savaş Batı'nın Rusya Federasyonu'na karşı Ukrayna eliyle yürüttüğü ve titizlikle hazırladığı bir savaştır. Bu savaş sırasında Zelensky'nin başlıca değerleri, Rus dilinin, kültürünün, kitle iletişim araçlarının tümüyle yasaklanmasıdır. Ve onun ün kazandığı ikinci değer de Nazizmin yüceltilmesi ve meşrulaştırılmasıdır. Yani, modern Avrupa'nın değerleri de demek ki bunlarmış; çünkü Avrupa açıkça, Zelensky'nin tam da kendi değerlerini savunduğunu söylüyor" dedi.

Batı'nın kendi politikalarını meşrulaştırmak için savaşı propaganda zeminine taşıdığını savunan Lavrov, "Ukrayna meselesi, anlaşılır nedenlerle öne çıkarıldı; çünkü Batı, bizim özel askerî operasyonumuzla bağlantılı olarak propaganda kartını kullanmak istiyordu. Oysa kendisi, Ukrayna'yı Rusya Federasyonu'na karşı bir mücadele aracına dönüştürme yoluna girdiğinde bunun kaçınılmaz olduğunu çok uzun yıllar boyunca biliyordu.

Ama yine de trajedileri, kendi halkını seferber etmek, kararsız ülkeleri harekete geçirmek amacıyla propaganda malzemesi olarak kullanmayı iyi biliyorlar" ifadelerini kullandı.

Küresel düzlemde yaşanan ekonomik rekabetin de yeni bir safhaya geçtiğini söyleyen Lavrov, enerji alanındaki mücadelenin artık farklı yöntemlerle yürütüldüğünü belirtti.

BM, uluslararası hukuk ve Batı'ya "çifte standart" suçlaması
Lavrov, Batı'nın "kurallara dayalı düzen" söylemini de hedef aldı. Bu kavramın hiçbir zaman somut ve ortak kabul görmüş bir zemine dayanmadığını savunan Lavrov, Kosova ile Kırım örnekleri üzerinden uluslararası hukukta çifte standart uygulandığını öne sürdü. Batı'nın bir yerde "halkların kendi geleceklerini tayin hakkı" ilkesini öne çıkarırken, başka bir yerde "toprak bütünlüğü" ilkesini öncelediğini belirten Lavrov, bunun duruma göre değişen siyasal bir yaklaşım olduğunu söyledi.

Birleşmiş Milletler çevresindeki tartışmalara da değinen Lavrov, Ukrayna ve Grönland örnekleri üzerinden aynı ilkelerin farklı biçimde yorumlandığını savunarak, "Bunu artık nasıl yorumlayacağımı bilmiyorum ama bana göre her şey herkes için fazlasıyla açıktır" dedi

"Biz NATO'nun iç işlerine karışmıyoruz"
Rusya'nın komşu coğrafyalardaki tutumuyla Batı'nın yaklaşımını karşılaştıran Lavrov, Moskova'nın müttefiklerini zorlayıcı yöntemlerle yönlendirmediğini söyledi. Özellikle Orta Asya ülkeleri üzerinde Batılı aktörlerin ekonomik ve siyasi baskı kurduğunu savunan Lavrov, bazı çevrelerin yatırım ya da yaptırım tehdidiyle Rusya ile yürütülen projeleri durdurmaya çalıştığını öne sürdü. Lavrov, "Elbette hepimiz şunu kabul edebiliriz; biz NATO'nun iç işlerine karışmıyoruz.

Ne büyükelçilerimiz ne de mevcut şartlarda NATO üyesi Avrupa ülkelerinde bulunan diğer temsilcilerimiz, üye ülkelerin topraklarında dolaşıp müdahalede bulunmuyor. Ve biz, Batı'nın yaptığını yapmıyoruz. Taklitçilik etmiyoruz; Batı'nın ve özellikle Amerikalıların uzun zamandır yaptığı şeyi yapmıyoruz. Üstelik bunu Biden döneminde başlattılar ve şimdi de sürdürüyorlar.

Avrupalılar da bizim komşumuz olan ülkelere, bir zamanlar aynı imparatorlukta ve aynı Sovyetler Birliği'nde bulunduğumuz, ayrıca ekonomi, savunma, güvenlik, kamu düzeni, gümrük işleri ve benzeri birçok alanda Rusya Federasyonu'yla çeşitli anlaşmalar çerçevesinde müttefik olan ülkelere gittiklerinde aynı şeyi yapıyorlar" ifadelerini kullandı.

"Gönüllüler koalisyonu" değerlendirmesi
ABD'nin Avrupa'nın güvenlik yükünü azaltma arayışına girdiğini savunan Lavrov, bunun yerine Avrupa Birliği, Britanya, Türkiye ve Ukrayna'yı da kapsayan yeni bir blok fikrinin tartışıldığını söyledi. Ukrayna ordusunun bu yapının çekirdeği haline getirilmek istendiğini ileri süren Lavrov, bu çerçevede Zelenskiy ve Ukrayna askeri yönetimiyle ilgili sert değerlendirmelerde bulundu. Lavrov, "Kısacası gidişat, ‘gönüllüler koalisyonu'na benzer bir oluşuma doğru ilerliyor.

Bu ismi onlar buldu ve şimdi daha çok gerçekten öyle görünmek isteyenlerin koalisyonuna, yani gerçekmiş gibi görünmek isteyenlerin koalisyonuna benziyorlar. Ama bana kalırsa çok yakında bu yapı, modası geçmişlerin koalisyonuna dönüşecek. Ben, Avrupa ülkelerinin ulusal çıkarlarının açıkça rövanşist ve militarize bir politikanın dayatılmasıyla nasıl karşılanabileceğini göremiyorum.

Üstelik modern insanlık tarihinde üçüncü kez küresel tehdit yine Avrupa'dan kaynaklanacak ve onlar şimdi her yolla Ukrayna'nın bu küresel tehdidin tetikleyicisi haline gelmesini sağlamaya çalışıyorlar. Ancak Devlet Başkanı bunu birçok kez söyledi: Bizim de cevap verecek imkânlarımız var" dedi.

Filistin, Gazze, Golan Tepeleri ve Hürmüz vurgusu
Lavrov, Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin değerlendirmesinde ise Filistin meselesinin geri plana itilmemesi gerektiğini söyledi. İsrail-Filistin sorununda Birleşmiş Milletler kararlarının zamanla etkisizleştirildiğini savunan Lavrov, Batı'nın burada da seçici bir hukuk anlayışıyla hareket ettiğini ileri sürdü. Golan Tepeleri, Batı Şeria, Gazze Şeridi ve Lübnan'la ilgili gelişmelere değinen Lavrov, iki devletli çözüm kararının büyük ölçüde görmezden gelinmesinin "tarihî bir hata" olacağını ifade etti.

Gazze için önerilen planların BM'nin önceki kararlarıyla ne ölçüde bağdaştığını sorguladıklarını belirten Lavrov, "Birleşmiş Milletler'in iki devletin, yani Yahudi devleti ile Arap Filistin devletinin kurulmasına ilişkin tarihî kararının büyük ölçüde görmezden gelinmesi ve fiilen ortadan kaldırılması gerçekten üzücü olur" dedi.

Hürmüz Boğazı ve Suriye başlıklarının da bölgesel denklemde dikkatle izlenmesi gerektiğini vurgulayan Lavrov, bugünün manşetlerine sıkışan bir diplomasi anlayışının kalıcı sorunları çözmeyeceğini savundu.

"Küreselleşme sona erdi"
Biden döneminden bu yana parçalanma, bölgeselleşme ve ticaret savaşlarının hızlandığını söyleyen Lavrov, doların yaptırım aracı haline getirilmesinin küresel sistemde güven kaybına neden olduğunu ifade etti.

BRICS başta olmak üzere birçok yapının Batı'dan bağımsız ödeme, sigorta, yatırım ve finans mekanizmaları üzerinde çalıştığını belirten Lavrov, şöyle devam etti:
"Masumiyet karinesi ve en önemlisi, ticarette, ekonomide ve her alanda tüm engellerin kaldırılması. Bildiğiniz gibi bu küreselleşme artık sona ermiş bulunuyor. Şimdi uzun zamandır, daha Biden döneminden beri, parçalanmayı, bölgeselleşmeyi ve ABD'nin kendi konumunu güçlendirme, eski konumlarını koruma yöntemi olarak aktif biçimde kullandığı ticaret savaşlarını gözlemliyoruz.

Bunların elbette küreselleşmeyle hiçbir ilgisi yok. Bu yeni bir hayat. Ve boşuna değil; giderek daha fazla sayıda alt bölgesel yapı, yalnızca düşünmekle de kalmıyor, artık aynı doların dayatmasından kendini korumak için fiilen çalışıyor. Çünkü dolar bir savaş aracına dönüştürülmüş durumda."

"Bazıları bugün yaşananları Üçüncü Dünya Savaşı olarak görüyor"
Konuşmasının sonunda değişen küresel tabloda diyalog kanallarının açık tutulmasının önemine işaret eden Lavrov, büyük güçler arasında doğrudan temasın önem kazandığını söyledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in daha önce BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesiyle zirve önerdiğini hatırlatan Lavrov, bugün bazı Batılı liderlerin söylemleri nedeniyle geri adım atmasının zorlaştığını dile getirdi.

Lavrov, "Bazıları, ‘İşte 'Üçüncü Dünya Savaşı budur; sadece artık dünya savaşlarının bu yöntemlerle yürütüldüğünü henüz tam kavrayamıyoruz' diyor. Buna bizim hüküm vermemiz doğru olmaz; bunu tarihçiler değerlendirecektir" sözleriyle konuşmasını tamamladı.

Günümüz çocuklarının içine sürüklendiği şiddet sarmalına terk edilemeyeceğini vurgulayan Erdoğan, "Çocuklarımız için şiddeti özendiren ve sıradanlaştıran ne varsa, hangi mecrada ve ne kılıkta olursa olsun kararlılıkla mücadele etmek zorundayız" dedi.

Antalya'da düzenlenen Antalya Diplomacy Forum kapsamında gerçekleştirilen "Filistin için Tek Yürek: Eğitimde Yıkıma Karşı Geleceği Korumak" başlıklı oturumda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan; BM Genel Sekreteri Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilcisi Najat Maalla M'jid, Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başbakanı'nın eşi Mirela Bocirovic ve akademisyen Ilan Pappe ile bir araya geldi.

"Vereceğimiz mesajlar savaş kurbanı olan çocuklar için yepyeni bir hayatın umut olsun"
Oturumda konuşan Emine Erdoğan, "Bu sene 5'incisi düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu vesilesiyle sizlerle buluşmaktan büyük mutluluk duyduğumu ifade ediyorum. Dünyanın dört bir yanından katılım sağlayan kıymetli misafirlerimize ayrı ayrı teşekkür ediyorum.

Bu buluşma, en ufak anlaşmazlıklarda dahi silahların konuştuğu dünyamızda, insanlık onuruna en çok yakışan değer olan diyalog ve diplomasiyi sürdürme kararlılığımızın bir göstergesidir. Temennim odur ki vereceğimiz mesajlar kalplere dokunsun, daha da önemlisi dünyanın dört bir yanında savaşların kurbanı olan çocuklar için yepyeni bir hayatın umut ışığı olsun" dedi.

"Çocuklarımız için şiddeti normalleştiren her unsura karşı kararlı mücadele edeceğiz"
Sözlerinin başında Şanlıurfa'da ve ardından Kahramanmaraş'taki okullarda meydana gelen silahlı saldırılardan dolayı duyduğu derin üzüntüyü ifade eden Erdoğan, "Saldırılarda hayatını kaybeden kıymetli öğretmenimize ve öğrencilerimize Allah'tan rahmet diliyorum. Kederli ailelerine, yakınlarına ve eğitim camiamıza başsağlığı diliyorum.

Hastanede tedavi gören evlatlarımızın bir an önce sağlıklarına kavuşmasını temenni ediyorum. Çocuklar ve gençler bir milletin ümidi ve yarınlarıdır. Onları içine düştükleri bu şiddet sarmalına terk edemeyiz. Şiddeti özendiren ve sıradanlaştıran ne varsa, hangi mecrada ve ne kılıkta olursa olsun kararlılıkla mücadele etmek zorundayız.

Özellikle dijital dünyada ve kültür endüstrisinde yer alan kontrolsüz şiddet içeriklerinin çocuklar ve gençler üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat edilmelidir. Temennim odur ki hiçbir öğretmen, hiçbir öğrenci ve hiçbir aile böyle acılarla sınanmasın. Bir kez daha milletimize ve acılı ailelerimize başsağlığı diliyorum" şeklinde konuştu.

"Filistin'de eğitim direnişin ve umudun adı oldu"
Filistin halkının 1948'de öz vatanlarından sürgün edildiğinde, mülteci kamplarındaki ilk işlerinden birinin okul kurmak olduğunu dile getiren Erdoğan, "O günden bu yana eğitim, Filistin halkı için bir direniş ve varoluş cephesi olmuştur. Çocukların ve gençlerin ellerinden düşürmedikleri defter ve kalem, Filistin'in geleceğine dair umudun sembolüdür.

7 Ekim sonrasında Gazze'de yaşanan soykırım, bu gerçeği bir kez daha gözler önüne sermiştir. Gazze'nin dört bir yanında, harabeler ve çadırlar arasında, bombaların gölgesinde eğitim devam etmiştir. Öğretmenler ve eğitimciler sivil direnişin en önemli aktörleri olmuşlardır" ifadelerini kullandı.

"Eğitim barışı beklerken durdurulamaz"
Tam 78 yıldır süren abluka ve bitmeyen saldırılara rağmen eğitime ara vermeyen Filistinlilerin, dünyaya çok önemli bir mesaj verdiğini ifade eden Erdoğan, "Eğitim, barışı beklerken askıya alınabilecek bir faaliyet değildir. Filistinliler sadece bir savaşın içinde değil, yaklaşık bir asırdır sistematik bir kültür kırımı, eğitim kırımı ve soykırıma maruz kalmaktadır.

Bugün Gazze'de okul ve üniversite binalarının yüzde 90'dan fazlasının yıkılmış olması bu stratejinin bir sonucudur. Bu, savaşın yan hasarı değildir. İsrail, kütüphaneleri ve yüzyılların mirası olan kültür varlıklarını kasten bombalayarak Filistin'in varlığını hedef almaktadır. Amaç, Filistin halkına ait tarihî ve kültürel izleri tamamen silmektir" dedi.

Çocukların yaşadığı dram ve uluslararası çağrı
7 Ekim öncesinde dünyanın en yüksek okuryazarlık oranlarından birine sahip olan Gazze'de bugün yaklaşık 637 bin çocuğun yüzde 60'ı eğitime erişemediğini dile getiren Erdoğan, "Bunun yanı sıra 90 bin üniversite öğrencisi eğitimine devam edememektedir. 1 milyondan fazla çocuk ise ruhsal yaralarla acil psikososyal desteğe ihtiyaç duymaktadır.

Geçtiğimiz günlerde Gazze'de 3-5 yaşlarındaki çocukların oyuncak bir bebeği şehit gibi taşıdığı cenaze oyunu, medyada geniş yankı uyandırmıştır. Oysa çocuk oyunları denildiğinde akla saklambaç, bebek oyunları gelir. Ancak Gazze'nin çocukları artık ölümün ötesinde bir hayal kuramamaktadır. Öyle ki orada oyuncak bebekler bile ‘ölmektedir.' Buna rağmen Gazze'de eğitim sürdürülmekte, mezuniyetler yapılmakta ve kolektif öğrenme kültürü ayakta tutulmaktadır.

Ne yazık ki sadece birkaç gün önce İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nde çocukların eğitim aldığı çadırlara açtığı ateş sonucu 9 yaşındaki bir kız çocuğu hayatını kaybetmiştir. Annesinin sevgiyle büyüttüğü bir evladın ölümü tüm dünyayı ayağa kaldırmalıdır. Çocuklara karşı savaş yürütecek kadar akıl dışı, gayri insani ve hukuksuz bir şiddetle karşı karşıyayız. Uluslararası toplumun harekete geçmesi ve bu korkunç çocuk katliamına dur demesi için daha kaç çocuğun ölmesi gerektiğini bilmiyorum" şeklinde konuştu.

Türkiye'nin yardım çalışmaları ve çağrı
Türkiye olarak 7 Ekim'den bu yana Kızılay, AFAD ve Diyanet İşleri Başkanlığı gibi kurumlar ile Filistinli vatandaşlara destek olmak için insani yardım faaliyetleri yürüttüklerini ifade eden Erdoğan, "Bu süreçte 110 bin tondan fazla insani yardımı Gazze'ye ulaştırdık. Ancak 80-90 kilometrekarelik dar bir alana sıkışmış 2 milyon Filistinliye hâlâ yeterli insani yardım ulaştırılamamaktadır.

Uluslararası yardımlar ise İsrail tarafından engellenmektedir. Bu vesileyle tüm ülkelerin Filistin halkının yanında durmasının ve gerekli siyasi ile finansal desteği vermesinin ne kadar önemli olduğunu vurgulamak istiyorum. Filistin halkı küllerinden doğacak bir Filistin'e inanıyor, biz de buna inanıyoruz. O yüzden gelin el ele verelim; medeniyet değerlerinin ve insanlık vicdanının dimdik ayakta olduğunu gösteren bir Filistin'i birlikte inşa edelim" dedi.

Devletler arasında ekonomik, siyasi ve askeri rekabetin belirginleştiğini söyleyen Durmaz, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli tarafından ortaya konulan ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da desteğiyle devlet projesine dönüşen 'Terörsüz Türkiye' vizyonunun toplumsal huzurun, milli birlik ve dayanışmanın güçlendirilmesini hedefleyen kardeşlik projesi olduğunu ifade etti.

Durmaz, Türkiye için en önemli olanın iç cepheyi tahkim etmek, milletin birlik ve beraberliğini güçlendirmek, terörün istismar alanlarını tamamen ortadan kaldırmak olduğunu söyleyerek köklü devlet geleneği ve sarsılmaz milli birliğiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin bu fırtınalı coğrafyada emin adımlarla yoluna devam edeceğini, hiçbir emperyalist gücün yolundan döndüremeyeceğini belirtti.

Türk kültür ve medeniyetinde şehircilik anlayışının, insan onurunun korunduğu, sosyal adaletin gözetildiği, çevrenin ve tüm canlıların muhafaza edildiği yaşam alanı olduğunu, MHP'nin de kadim Türk şehircilik geleneğinin en yetkin temsilcisi olduğunu vurgulayan Genel Başkan Yardımcısı Sadir Durmaz, belediyeler ve şehirlerin yeni ve çok boyutlu risklerle karşı karşıya bulunduklarını söyledi.

Durmaz, büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri arasında yetkilerin yeniden ve tam olarak belirlenmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye'de belediyelerdeki en önemli sorunlardan birinin ahlaki kavramların aşınması olduğunu anlatan Durmaz, "Belediye bütçeleri, bir siyasi partinin, bir zümrenin, bir çevrenin değildir.

Doğrudan doğruya aziz milletimizin alın teriyle oluşmuş kamu kaynağıdır ancak bugün hepinizin malumu olduğu üzere birçok belediyede gösteriş odaklı projeler, ihtiyaç dışı harcamalar, şatafatlı ve bir o kadar pahalı organizasyonlar, verimsiz iştirakler, plansız yatırımlar sebebiyle ciddi bir kaynak israfı yaşanmaktadır.

Belediye başkanı o şehrin emin kişisidir. Şehri bütün değerleriyle mukaddes bir emanet olarak görüp sahiplenmelidir. Günümüzde hemen her gün basına düşen, ekranlarda yer alan rüşvet, irtikap, görevi kötüye kullanma, imar rantı üzerinden menfaat temini gibi sorunlar, bize göre yalnızca hukuki değil aynı zamanda ahlaki ve milli bir beka sorunudur çünkü yolsuzluk, devletle millet arasındaki güven bağını çürüten ahlaksız bir ihanettir" ifadelerini kullandı.

MHP Genel Başkan Yardımcısı Sadir Durmaz'ın konuşmasının ardından toplantı basına kapalı olarak devam etti.

Liderler, Türkiye-Bosna Hersek ikili ilişkileri, bölgesel ve küresel gelişmeleri değerlendirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Türkiye’nin Balkanlar'ın istikrarı için kilit konumda bulunan Bosna Hersek’in geleceği için atılacak her türlü yapıcı adımın yanında olduğunu, Bosna Hersek’in toprak bütünlüğü ve anayasal düzenine şartsız desteğinin süreceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, son dönemde Boşnak halkına yönelik ayrılıkçı ve kışkırtıcı söylemlerin arttığını, Balkanlar'ın istikrarını tehlikeye atacak sorumsuz tavırların kimseye hayır getirmeyeceğini, üç kurucu unsurun uyum içinde yaşayabileceği bir Bosna-Hersek’i inşa etmenin önemli olduğunu ifade etti.

Fidan, "Özellikle son yıllarda çok daha net hale geldi ki, bu kavramın altında İsrail'in peşinde olduğu şey daha fazla topraktır. Gerçekte olan budur. İsrail kendi güvenliğinin peşinde değil; daha fazla toprağın peşinde. Güvenlik, Netanyahu hükümeti tarafından daha fazla toprağı işgal etmek için bir gerekçe olarak kullanılıyor" diye konuştu.

Fidan, Ukrayna görüşmelerine ilişkin yaptığı değerlendirmede ise, "Şu anda Ukrayna görüşmeleri bakımından karşı karşıya olduğumuz tek olumsuzluk, İran'daki savaştır. Bu durum, Rusya-Ukrayna görüşmelerini bir kenara itmiş durumda. İnşallah, İran'la ilgili ateşkes ya da barış anlaşması sağlanır sağlanmaz, dikkatimizi derhal yeniden Ukrayna görüşmelerine çevireceğiz" dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın himayesinde, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'nın ev sahipliğinde bu yıl beşinci kez düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu'nun (ADF2026) teması, "Yarını Tasarlarken Belirsizliklerle Başetmek" olarak belirlendi.

17-19 Nisan tarihleri arasında Antalya'nın Serik ilçesine bağlı Belek turizm bölgesindeki NEST Kongre Merkezi'nde düzenlenen forumun ikinci gününde, ADF Sohbetleri kapsamında Dışişleri Bakanı Hakan Fidan değerlendirmelerde bulundu.

Fidan, Antalya Diplomasi Forumu'nun her geçen yıl daha da önem kazandığını belirterek, forumun özellikle bölgesel meselelerin ele alınması bakımından ayrı bir zemin sunduğunu söyledi.

"Antalya Diplomasi Forumu bölgemiz için eşsiz bir fırsat"
Antalya Diplomasi Forumu'nun dünya siyasetinde daha etkili bir yer edinmeye başladığını kaydeden Fidan, "Antalya Diplomasi Forumu her geçen yıl çok verimli bir yönde gelişiyor; katılımcı sayısı da, ele alınan konu başlıklarının sayısı da artıyor ve dünya siyasetinde çok daha etkili bir yer edinmeye başlıyor. Aslında Antalya Diplomasi Forumu ile yapmaya çalıştığımız şey, bu platformu özellikle bölgesel meselelerimiz açısından öne çıkarmaktır" ifadelerini kullandı.

Dünyadaki benzer platformlarda çoğunlukla küresel ve Batı merkezli sorunların ele alındığını belirten Fidan, "Bölgesel meseleler, özellikle bizim bölgemizle çok yakından ilgili konular, belki Ukrayna meselesi dışında, derinlemesine tartışılmıyor.

Ama bunun dışında, örneğin Orta Doğu, Kuzey Afrika, hatta Balkanlar ve Akdeniz'e ilişkin meselelerde çok fazla platform görmüyoruz. Bu bakımdan Antalya Diplomasi Forumu'nun bölgemiz için bölgesel tartışmalar yürütme, bölgesel çözümler ve fikirler ortaya koyma açısından eşsiz bir fırsat sunduğunu düşünüyorum" dedi.

"Diplomasiye her zamankinden daha fazla ihtiyaç var"
Uluslararası sistemde çok taraflılığın ve kurallara dayalı yapının zayıfladığını belirten Fidan, mevcut dönemde diplomasinin daha da hayati hale geldiğini söyledi. Fidan, "Diplomasinin her zamankinden daha ilgili ve her zamankinden daha gerekli olduğu bir dönemdeyiz. Çünkü çok taraflılığın ve uluslararası düzenin çöktüğünü gördüğümüz bir çağda, çok daha fazla diyaloğa ihtiyaç duyuyoruz" diye konuştu.

Yerleşik bir sistemin işlediği dönemlerde devletlerin daha az temas ihtiyacı hissettiğini, ancak sistemin zayıfladığı anlarda koordinasyonun zorunlu hale geldiğini belirten Fidan, "Uluslararası sistemin çökmekte olduğunu ve hukuksuzluğun ortaya çıktığını gördüğünüzde, daha fazla koordinasyona başlamanız gerekir. Diğer taraflarla daha fazla iletişim kurmanız gerekir; aksi halde ezilirsiniz ve kendinizi bir kazanın içinde bulabilirsiniz" dedi.

Soğuk Savaş sonrasındaki dönemin 1990'lardan itibaren değişmeye başladığını, 2010-2011 sonrasının ise "serbest düşüş" dönemi olduğunu söyleyen Fidan, insanlığın artık yıkım ve savaş yaşandıktan sonra öğrenen bir döngüden çıkması gerektiğini vurguladı.

"Bölgemizde güç siyaseti uzun zamandır oyunun kurallarına hâkim"
Fidan, Orta Doğu başta olmak üzere Türkiye'nin çevresindeki bölgelerde uzun süredir güç siyasetinin belirleyici olduğunu belirterek, bunun ciddi yıkım ve istikrarsızlık ürettiğini ifade etti.

Fidan, savaşların sadece bölgeyi değil, kısa sürede diğer ülkeleri de olumsuz etkilediğini kaydederek, "Ne yazık ki bizim bölgemizde güç siyaseti uzun zamandır oyunun kurallarına hâkim durumda. Bu yüzden bir tür düzen getirmemiz gerekiyor. Çünkü sorunları çözmenin eski yöntemi, çoğu zaman savaşı içeriyor ve bu da bize yardımcı olmuyor" şeklinde konuştu.

Bölgede kalıcı istikrarın temel şartının egemenliğe, toprak bütünlüğüne ve güvenliğe saygıdan geçtiğini söyleyen Fidan, "Bakın, her ulusun kendi sınırı var. Dolayısıyla hiçbir ülke başka bir ülkenin toprağının peşinde değil; İsrail hariç. İsrail yayılmacı politikaların peşinde.

Ama İsrail dışında, bölgedeki ülkelerin kendi sınırları, kendi bayrakları ve kendi devletleri var. O halde, bölgede diğer ulus devletlerin toprak bütünlüğüne, egemenliğine, emniyetine ve güvenliğine saygı duyduğumuz sürece, bu çok temel bir başlangıç noktasıdır. Bence sorunların yüzde 80'inden fazlasını çözeriz" ifadelerini kullandı.

"Biz savaş değil, diplomasi ve diyalog yürütüyoruz"
Türkiye'nin bölgesel krizlerdeki yaklaşımını da anlatan Fidan, diplomasinin çatışmalarda tüm taraflarla temas kurmayı zorunlu kıldığını vurguladı. Fidan, "Biz savaş değil, diplomasi ve diyalog yürütüyoruz. Savaşta taraf tutmanız gerekir; ama diplomaside çatışmaya dâhil olan her tarafla, bütün taraflarla temas kurmanız gerekir. Bizim için başlangıç noktası budur" dedi.

Bölgede dış politika önceliklerinin savaşların önlenmesi ve süren çatışmaların sonlandırılması olduğunu belirten Fidan, "Bölgede dış politika önceliğimiz ise savaşların patlak vermemesini sağlamak, eğer süren bir çatışma varsa bunun durdurulması ya da sona erdirilmesidir. Bölgemizde ticaretin, kalkınmanın, emniyetin, güvenliğin ve istikrarın mümkün olmasının tek yolu budur" diye konuştu.

Türkiye'nin Ukrayna'dan Gazze'ye, İran'dan Afrika'daki bazı çatışmalara kadar çok sayıda kriz alanında yoğun çaba yürüttüğünü söyleyen Fidan, "İşte bu nedenle bölgemizde hâlihazırda süren yangınları söndürmek için çok yoğun çalışıyoruz; Ukrayna'dan Gazze'ye, İran'dan Afrika'daki bazı çatışmalara kadar, gerekirse zaman zaman Balkanlar'da da devreye giriyoruz" dedi.

"İran'daki savaş, Rusya-Ukrayna görüşmelerini bir kenara itti"
Ukrayna-Rusya savaşına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Fidan, sürecin inişli çıkışlı seyrettiğini ancak tarafların ve arabulucuların görüşmeleri sürdürme iradesini koruduğunu söyledi. Fidan, "Ne yazık ki Ukrayna-Rusya savaşı inişli çıkışlı bir seyir izliyor. Ancak olumlu olan taraf şu ki, her iki tarafın ve arabulucuların en azından süreci sürdürme konusunda hâlâ istekli olduğunu görüyoruz. Bu hepimiz için büyük bir artı" ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin tarafları ateşkes ve kalıcı çözüme yönlendirmeye çalıştığını belirten Fidan, Ukrayna'daki savaşın büyük bir yıkım ve istikrarsızlık ürettiğini söyledi. Fidan, "Şu anda Ukrayna görüşmeleri bakımından karşı karşıya olduğumuz tek olumsuzluk, İran'daki savaştır. Bu durum, Rusya-Ukrayna görüşmelerini bir kenara itmiş durumda.

İnşallah, İran'la ilgili ateşkes ya da barış anlaşması sağlanır sağlanmaz, dikkatimizi derhal yeniden Ukrayna görüşmelerine çevireceğiz. Bu çok önemli. O meseleye olan odağımızın kaymasına izin veremeyiz" dedi.

Söz konusu savaşın yalnızca iki ülkeyi değil, bölgesel ve küresel dengeleri de etkilediğini vurgulayan Fidan, tırmanma riskine de dikkat çekti.

"İsrail kendi güvenliğinin değil, daha fazla toprağın peşinde"
İsrail'in uzun süredir kendi güvenliğini gerekçe göstererek uluslararası kamuoyunda bir algı oluşturduğunu belirten Fidan, son yıllarda bunun arkasında daha fazla toprak hedefinin bulunduğunun netleştiğini söyledi. Fidan, "İsrail, uluslararası alanda, kendi güvenliğinin peşinde olduğu yönünde bir yanılsama oluşturdu.

Ancak özellikle son yıllarda çok daha net hale geldi ki, bu kavramın altında İsrail'in peşinde olduğu şey daha fazla topraktır. Gerçekte olan budur. İsrail kendi güvenliğinin peşinde değil; daha fazla toprağın peşinde. Güvenlik, Netanyahu hükümeti tarafından daha fazla toprağı işgal etmek için bir gerekçe olarak kullanılıyor" diye konuştu.

Bu sürecin Filistin topraklarından başladığını, Gazze, Batı Şeria ve Doğu Kudüs'ten Lübnan ve Suriye'ye uzanan bir yayılmacılık politikası izlendiğini belirten Fidan, "Bu, bölgede süregelen bir işgal ve yayılmacılık politikasıdır. Bence bunun durması gerekiyor" dedi.
İsrail'in ancak diğer ülkelerin güvenlik, egemenlik ve özgürlüklerine saygı göstermesi halinde bölgede kalıcı barış içinde yaşayabileceğini vurgulayan Fidan, "İsraillilerin daha fazla toprak elde etmeye dönük yayılmacı politikaları, bölgesel ölçekte çok büyük bir sorun oluşturuyor" ifadelerini kullandı.

"Avrupa Birliği, İsrail'i sınırlamak için daha fazlasını yapmalı"
İsrail'e verilen Batı desteğinin meseleyi daha da karmaşık hale getirdiğini belirten Fidan, özellikle Avrupa Birliği'nin son dönemde bazı adımlar atsa da bunun yeterli olmadığını söyledi. Fidan, "Avrupa'nın, Avrupa Birliği olarak ve kurumsal bir yapı olarak bir araya gelmesi, kendi gücünü gerçekten İsrail'in bölgesel ve küresel güvenliği istikrarsızlaştıran eylemlerini sınırlamak için kullanması gerekiyor. Şu anda Avrupa Birliği'nden görmediğimiz şey tam olarak budur" dedi.

Batı Şeria'daki bazı aşırı yerleşimcilerin yaptırım listesine alınmasını hatırlatan Fidan, buna rağmen İsrail'in işgal, saldırı ve insani hukuk ihlalleri karşısında daha güçlü adımlar gerektiğini söyledi. Fidan, "İsrail'in bölgede nasıl davranması gerektiğini gerçekten sağlamak için daha fazlasını yapmaları gerekiyor. Soykırım işlemeyi durdurmalı. Yerleri işgal etmeyi durdurmalı. Batı Şeria ve Gazze'de olduğu gibi başkasına ait toprakları çalmayı durdurmalı" ifadelerine yer verdi.

"Gazze Planı'nın ilk aşamasındaki insani yükümlülükler yerine getirilmedi"
Gazze'deki son duruma ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Fidan, geçen yıldan itibaren Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bazı ülkelerin ABD ile birlikte Gazze Barış Planı'na öncülük ettiğini söyledi. Planın savaşın durdurulmasında etkili olduğunu belirten Fidan, "Geçen yıldan itibaren, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu bir dizi ülke, Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte hareket ederek Gazze Barış Planı'na öncülük etti. Bu da Gazze'de savaşı durdurmayı mümkün kıldı. Özellikle o zamana kadar aktif bir soykırım söz konusuydu. Şimdi İsrailliler Gazze halkını hâlâ kasıtlı olarak öldürüyor, ancak en azından kitlesel öldürme düzeyi durdu" dedi.

Planın aşamalardan oluştuğunu kaydeden Fidan, şu anda Kahire'de devam eden görüşmelerde birinci aşamanın performansının değerlendirildiğini ve ikinci aşamaya geçiş zemininin ele alındığını ifade etti. Fidan, "Her iki taraf da farklı şeyler ileri sürüyor. Ancak genel olarak şunu söyleyebilirim: Özellikle anlaşmanın insani boyutu söz konusu olduğunda, İsrail'in birinci aşamayla ilgili yükümlülüklerini fiilen yerine getirdiğini görmedik" diye konuştu.

İlk aşamanın gerekleri arasında daha fazla insani yardım, tıbbi destek, barınak girişine izin verilmesi ve Filistin teknik komitesinin Gazze'de çalışmaya başlamasının yer aldığını söyleyen Fidan, "Daha fazla insani yardıma, daha fazla tıbbi yardıma ihtiyacımız var. Barınakların içeri sokulmasına izin verilmesi gerekiyor. Filistin teknik komitesinin Gazze'de kendi çalışmalarına başladığını görmemiz gerekiyor; ancak henüz başlamış değiller. Gazze'ye girişlerine izin verilmiyor. Bunlar birinci aşamanın gerekleridir" dedi.

Fidan, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesinin ardından ikinci aşamaya geçilerek daha somut sonuçların görülebileceğini belirterek, "Ama şu anda insani durum, birinci aşama şartlarının gerektirdiği şekilde tam anlamıyla ele alınmıyor. Şu an bulunduğumuz nokta budur. Ve umarım Kahire'de devam eden görüşmeler, inşallah, olumlu bir sonuç verecektir" şeklinde konuştu.